Ο μόνος καταγεγραμμένος ηγέτης στην Ιστορία που του κήρυξαν πόλεμο προσωπικά
Ήταν η μόνη φορά στην Ιστορία που ο πόλεμος κηρύχθηκε όχι σε κράτος, αλλά σε άνθρωπο.
Ήταν Μάρτιος του 1815, όταν ο Ναπολέων Βοναπάρτης απέδρασε από την Έλβα. Οι δυνάμεις της Ευρώπης νόμιζαν πως τον είχαν τελειώσει. Μα η είδηση πως αποβιβάστηκε στις γαλλικές ακτές και προχωρούσε προς το Παρίσι, αλλάζοντας τον έναν στρατό μετά τον άλλον σε πιστούς του, προκάλεσε πανικό. Οι τέσσερις μεγάλες δυνάμεις — Αγγλία, Πρωσία, Ρωσία και Αυστρία — συγκεντρωμένες στο Συνέδριο της Βιέννης, πήραν μια απόφαση χωρίς ιστορικό προηγούμενο.
Στις 13 Μαρτίου 1815, προτού καν ο Ναπολέων φτάσει στην πρωτεύουσα, του κήρυξαν πόλεμο προσωπικά. Όχι στη Γαλλία. Όχι στον λαό της. Στον ίδιο τον Ναπολέοντα. Τον χαρακτήρισαν “εκτός νόμου” — hors la loi — και δήλωσαν ότι δεν αναγνωρίζεται ως νόμιμος κυβερνήτης, αλλά ως αποστάτης που πρέπει να συλληφθεί και να παραδοθεί στη δημόσια δικαιοσύνη.
Αυτή η κίνηση ήταν μοναδική. Καμία άλλη πράξη κήρυξης πολέμου στην Ιστορία δεν απευθυνόταν σε άνθρωπο και όχι σε κράτος. Ο στόχος δεν ήταν να κατακτηθεί η Γαλλία, αλλά να εξουδετερωθεί ο Ναπολέων. Το κείμενο της δήλωσης ήταν σαφές: «Ως εχθρός και διασαλευτής της παγκόσμιας ειρήνης, παραδίδεται στη δημόσια δικαιοσύνη.»
Οι ηγέτες της Ευρώπης γνώριζαν ότι αν τον αντιμετώπιζαν ως αρχηγό κράτους, του έδιναν νομιμοποίηση. Γι’ αυτό έκαναν κάτι εντελώς έξω από τα συνηθισμένα: τον αποπροσωποποίησαν από τον ρόλο του, και τον στόχευσαν ως άτομο. Ένα άτομο που είχε γονατίσει την ήπειρο, μα τώρα έπρεπε να θεωρηθεί επικίνδυνο, σχεδόν εγκληματικό, ανεξαρτήτως σημαίας.
Κι όμως, μέσα σε λίγες μέρες, ο Ναπολέων είχε ήδη ξαναμπεί στο Παρίσι. Οι στρατιώτες που στάλθηκαν να τον συλλάβουν, του υποκλίνονταν. Ο Λουδοβίκος ΙΗ΄ είχε φύγει. Οι Ευρωπαίοι βασιλιάδες κατάλαβαν πως έπρεπε να πολεμήσουν όχι απλώς έναν άνθρωπο, αλλά μια ιδέα που είχε επιστρέψει.
Και αυτή η ιδέα, τους περίμενε στον κάμπο του Βατερλώ.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
