Ο πρώτος θάνατος που καταγράφηκε ποτέ σε βίντεο δεν ήταν ανθρώπου αλλά ελέφαντα
Η τραγική ιστορία της Τόπσι: ο πρώτος θάνατος που καταγράφηκε σε φιλμ το 1903.
Τον Ιανουάριο του 1903, στο Κόνι Άιλαντ της Νέας Υόρκης, συνέβη κάτι που έμεινε στην ιστορία – όχι για καλό λόγο. Η Τόπσι, μια θηλυκή ασιατική ελεφαντίνα, οδηγήθηκε στην εκτέλεσή της μπροστά σε κοινό. Όχι με μια γρήγορη ή «ανθρώπινη» μέθοδο, αλλά με δηλητηρίαση, στραγγαλισμό και ηλεκτροπληξία. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η στιγμή καταγράφηκε σε φιλμ, δημιουργώντας το πρώτο βίντεο θανάτου που υπάρχει.
Η ιστορία της Τόπσι ήταν βασανιστική από την αρχή. Αιχμαλωτίστηκε στη Νοτιοανατολική Ασία όταν ήταν μόλις ενός έτους και μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ, όπου υποχρεώθηκε να δουλεύει σε τσίρκο. Όπως πολλά ζώα που χρησιμοποιούνταν για ψυχαγωγία, υπέστη κακοποίηση από εκπαιδευτές και θεατές. Ο Τύπος την αποκάλεσε «δολοφόνο» επειδή είχε σκοτώσει έναν μεθυσμένο που της έδωσε ένα αναμμένο πούρο, αλλά η πραγματικότητα ήταν ότι αντιδρούσε σε χρόνια κακομεταχείρισης. Όταν η αξία της ως ατραξιόν μειώθηκε, οι ιδιοκτήτες του Λούνα Παρκ βρήκαν έναν τρόπο να τη «ξεφορτωθούν» και παράλληλα να διαφημίσουν το νέο τους πάρκο – διοργανώνοντας τη δημόσια εκτέλεσή της.
Αρχικά, σχεδίαζαν να την κρεμάσουν, αλλά οι αντιδράσεις της ASPCA (Αμερικανικής Εταιρείας για την Πρόληψη της Βίας κατά των Ζώων) οδήγησαν στη χρήση ηλεκτροπληξίας. Την αλυσόδεσαν και της φόρεσαν χάλκινα πέταλα συνδεδεμένα με ηλεκτρικά καλώδια. Της έδωσαν καρότα με κυανιούχο νάτριο και, ενώ εκατοντάδες θεατές σκαρφάλωναν σε ταράτσες για να δουν το θέαμα, 6.000 βολτ διοχετεύτηκαν στο σώμα της. Η Τόπσι σωριάστηκε στο έδαφος – και αυτό ήταν το τέλος της.
Το φιλμ, διάρκειας 74 δευτερολέπτων, γυρίστηκε από την εταιρεία του Τόμας Έντισον. Αν και πολλοί το συνδέουν με τον «πόλεμο των ρευμάτων», η αλήθεια είναι ότι η εκτέλεση έγινε δέκα χρόνια αργότερα και ο ίδιος δεν ήταν παρών. Το Λούνα Παρκ άνοιξε λίγο αργότερα, διαφημίζοντας τον εαυτό του ως το “Electric Eden”, ένα πάρκο γεμάτο φώτα και ψευδαισθήσεις. Η ιστορία της Τόπσι θάφτηκε κάτω από τη λάμψη των διακοσμητικών λαμπτήρων.
Το πάρκο τελικά χρεοκόπησε και καταστράφηκε από πυρκαγιές τη δεκαετία του 1940. Ωστόσο, το 2023, ένα νέο Λούνα Παρκ στο Κόνι Άιλαντ ισχυρίστηκε ότι συνεχίζει την ιστορία του αρχικού πάρκου, αποφεύγοντας να αναφερθεί στη σκοτεινή κληρονομιά του. Αντί να προσπαθεί να επωφεληθεί από το όνομα, ίσως θα έπρεπε να αναγνωρίσει την ιστορία της Τόπσι.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
