Οταν η Ευρώπη έκαιγε μάγισσες, εκείνοι είχαν πανεπιστήμια
Πριν ιδρυθούν τα πρώτα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, στην Ινδία ήδη δίδασκαν μαθηματικά, ιατρική, φιλοσοφία και θρησκεία σε χιλιάδες φοιτητές απ’ όλον τον τότε κόσμο.
Την εποχή που στην Ευρώπη οι γυναίκες καίγονταν στην πυρά επειδή έφτιαχναν αφεψήματα με βότανα ή επειδή κάποιος τις ονειρεύτηκε να πετούν, στην Ινδία λειτουργούσαν ήδη μεγάλα πανεπιστήμια με διεθνή φήμη. Η Ναλάντα και η Τάξιλα δεν ήταν μόνο αρχιτεκτονικά θαύματα, αλλά τόποι γνώσης, στοχασμού και ελευθερίας πνεύματος.
Η Ναλάντα, που ιδρύθηκε γύρω στον 5ο αιώνα, είχε μέχρι και 10.000 φοιτητές και 2.000 καθηγητές. Δεχόταν μαθητές από την Κίνα, την Κορέα, την Ιαπωνία, ακόμα και από το Θιβέτ. Εκεί μελετούσαν σανσκριτικά, ιατρική, λογική, μαθηματικά, αλλά και γιόγκα, αστρονομία και βουδιστική φιλοσοφία. Όχι μόνο δεν υπήρχε δίωξη της γνώσης, αλλά όποιος ήθελε να γίνει καθηγητής περνούσε από δημόσια εξεταστική δοκιμασία μπροστά σε άλλους σοφούς.
Η Τάξιλα, ακόμη πιο παλιά, λειτουργούσε ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ. και θεωρείται ένα από τα πρώτα πανεπιστήμια του κόσμου. Δίδασκε ελεύθερες τέχνες, ιατρική, στρατηγική, πολιτική επιστήμη και χειρουργική. Έμφαση δινόταν στη διάλογο και στη λογική, όχι στο δόγμα. Ο Τσάνακγια, που δίδαξε εκεί, έγραψε ένα έργο διακυβέρνησης και ηγεσίας που ακόμη μελετούν στα καλύτερα σύγχρονα πανεπιστήμια.
Όταν ο Ιουστινιανός έκλεινε τη Νεοπλατωνική Σχολή της Αθήνας, επειδή δεν ταίριαζε με το χριστιανικό δόγμα, η Ναλάντα δεχόταν νέους με φακούς, πάπυρους και όνειρα. Όταν οι μοναχοί της Ευρώπης κατηγορούσαν την ανατομία ως έργο του Διαβόλου, οι Ινδοί χειρουργοί διδάσκονταν τεχνικές εγχείρησης ματιών.
Η βιβλιοθήκη της Ναλάντα είχε τόσους παπύρους που, όταν αργότερα την έκαψαν οι εισβολείς, λέγεται πως έκαιγε για τρεις μήνες. Μια απώλεια ανάλογη της Αλεξάνδρειας.
Το πολιτισμικό σοκ ήταν τεράστιο. Η Δύση έκαιγε γυναίκες επειδή ήξεραν γιατροσόφια. Η Ανατολή έγραφε εγχειρίδια για την κατανόηση του σώματος, του νου και του κόσμου.
Η ιστορία της Ναλάντα και της Τάξιλα είναι απόδειξη ότι δεν γεννιούνται όλοι οι πολιτισμοί ταυτόχρονα. Κάποιοι, όταν άλλοι απαγόρευαν τα βιβλία, έχτιζαν βιβλιοθήκες. Όταν άλλοι μιλούσαν για δαίμονες, εκείνοι μιλούσαν για άτομα, συνείδηση και διαλογισμό.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
