Πέρα από το μποτιλιάρισμα: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι νέες πολιτικές μπορούν να τελειώσουν το «μαρτύριο των 8:00»

Η καθημερινή κίνηση δεν είναι ένα «αναπόφευκτο κακό» της αστικής ζωής. Είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών πολιτικών επιλογών που έκαναν το αυτοκίνητο μονόδρομο, υποβάθμισαν τις δημόσιες μεταφορές και άφησαν τους πολίτες να πληρώνουν το κόστος σε χρόνο, υγεία και ποιότητα ζωής. Το πρωινό μποτιλιάρισμα δεν είναι απλώς εκνευριστικό είναι μια αθέατη μορφή απλήρωτης εργασίας που επεκτείνει το ωράριο πριν καν χτυπήσει η κάρτα.

Γράφει ο Δημήτρης Προμπονάς,
Οικονομολόγος MBA in Marketing

Όσοι περνούν ώρες εγκλωβισμένοι στην κίνηση εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα burnout, άγχους και ψυχικής κόπωσης. Είναι πολύ λογικό όταν ξεκινά η μέρα με εξάντληση αντί για συγκέντρωση, η παραγωγικότητα να πέφτει και η διάθεση να καταρρέει. Οι χαμένες ώρες στο commuting θα μπορούσαν να είναι χρόνος δημιουργικότητας, προσωπικής φροντίδας ή απλά ηρεμίας — όχι άσκοπης αναμονής σε μια ατελείωτη ουρά αυτοκινήτων.

Γι’ αυτό και η απάντηση δεν μπορεί να είναι το παλιό, κουρασμένο «φτιάξτε περισσότερους δρόμους». Το κυκλοφοριακό πρόβλημα είναι κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα. Χρειάζεται μια εντελώς νέα φιλοσοφία μετακινήσεων που βάζει τον άνθρωπο, όχι το ΙΧ, στο επίκεντρο: ενισχυμένα ΜΜΜ, σοβαρές υποδομές για πεζούς και ποδηλάτες, πολιτικές τηλεργασίας, συστήματα συλλογικής μετακίνησης και ένα αστικό περιβάλλον που δεν εξαντλεί πριν καν σε καλωσορίσει.

Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι και η τεχνολογία — αλλά όχι με τον τρόπο που τη μάθαμε. Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται συνήθως για να παράγει κέρδη, να προβλέπει συμπεριφορές καταναλωτών ή να βελτιστοποιεί πλατφόρμες προς όφελος των εταιρειών. Κι όμως, υπάρχει μια άλλη ΤΝ: αυτή που μπορεί να μειώσει καθυστερήσεις, να εξομαλύνει τη ροή της κυκλοφορίας και να κάνει τις πόλεις πραγματικά πιο λειτουργικές.
AI-powered συστήματα διαχείρισης κυκλοφορίας, δικτυωμένες πλατφόρμες carpooling, ευφυείς αλγόριθμοι για κατανομή ωραρίων που αποτρέπει τις ώρες αιχμής — όλα αυτά μπορούν να μετατρέψουν την καθημερινή μετακίνηση από βασανιστική αναγκαιότητα σε ομαλή διαδικασία.

Όμως υπάρχει ένα κρίσιμο «αλλά». Οι τεχνολογικές λύσεις δεν αρκούν όταν λειτουργούν αποσπασματικά ή όταν η πολιτεία παραμένει θεατής. Για να υπάρξει πραγματική αλλαγή χρειάζεται πολιτική βούληση: ένα σύγχρονο δίκτυο δημόσιων μεταφορών, ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που προστατεύει τον χρόνο των εργαζομένων όπως προστατεύει τον μισθό τους, και μια ξεκάθαρη προτεραιότητα στη ζωή των πολιτών αντί στα υπερκέρδη των εταιρειών.

Οι πόλεις που σέβονται τους ανθρώπους τους δεν αφήνουν την κίνηση να καθορίζει την καθημερινότητά τους. Τη ρυθμίζουν, τη σχεδιάζουν και τη μεταμορφώνουν. Και αυτό δεν θα συμβεί αν δεν υπάρξει συλλογική απαίτηση για αλλαγή. Το commuting δεν είναι ατομική υπόθεση: είναι ζήτημα δικαιώματος στην πόλη, δικαιώματος στον χρόνο, δικαιώματος σε μια ζωή που δεν ξοδεύεται στην αναμονή.

Ήρθε η ώρα να απαιτήσουμε μετακινήσεις που μας απελευθερώνουν αντί να μας εξαντλούν. Με την τεχνολογία στο πλευρό μας και ένα πολιτικό πλαίσιο που τολμά να συγκρουστεί με παρωχημένα μοντέλα, οι πόλεις μπορούν να γίνουν ξανά ανθρώπινες. Οφείλουμε το καθημερινό μας commute να γίνει κομμάτι της ζωής, όχι εμπόδιο σε αυτήν.