Πώς οι ιατροδικαστές μπορούν να υπολογίσουν με ακρίβεια πότε ακριβώς πέθανε κάποιος
Δεν υπάρχει ρολόι στον θάνατο. Υπάρχουν σημάδια. Πώς οι ιατροδικαστές διαβάζουν τη θερμοκρασία, τους μυς, το αίμα και τα έντομα για να βρουν την ακριβή ώρα.
Το σώμα αρχίζει να μιλά αμέσως μόλις σταματήσει η ζωή. Ο χρόνος θανάτου δεν γράφεται πουθενά, αλλά αφήνει ίχνη. Ο ιατροδικαστής καλείται να τα διαβάσει μέσα σε ώρες, ακόμη και λεπτά. Κι αν κάνει λάθος, μπορεί να αλλάξει ολόκληρη η πορεία μιας υπόθεσης.
Τα πρώτα λεπτά μετά τον θάνατο, η καρδιά έχει σταματήσει, αλλά οι χημικές αντιδράσεις συνεχίζουν. Η θερμοκρασία του σώματος πέφτει σταδιακά. Ο ρυθμός με τον οποίο συμβαίνει αυτό είναι προβλέψιμος: περίπου ένα βαθμό Κελσίου ανά ώρα. Αν λοιπόν η θερμοκρασία είναι 33°C, ξέρουμε πως έχουν περάσει γύρω στις τέσσερις ώρες από τον θάνατο.
Μετά εμφανίζεται η ακαμψία. Ονομάζεται rigor mortis και ξεκινά από τους μικρούς μυς του προσώπου, προχωρά στον κορμό και καταλήγει στα άκρα. Ξεκινά περίπου δύο ώρες μετά τον θάνατο και κορυφώνεται στις 12. Μετά αρχίζει να υποχωρεί. Ο ιατροδικαστής το αγγίζει, το πιέζει και με βάση αυτό κάνει μια πρώτη εκτίμηση.
Ένα άλλο σημάδι είναι η υποστάθμηση του αίματος. Λέγεται livor mortis και προκαλεί έναν μωβ αποχρωματισμό στα χαμηλότερα σημεία του σώματος. Αν το σώμα μετακινηθεί πριν σταθεροποιηθεί το αίμα, το σχήμα αλλάζει. Αν έχει σταθεροποιηθεί, σημαίνει πως έχουν περάσει αρκετές ώρες και το σώμα ήταν ακίνητο.
Το στομάχι μιλά κι αυτό. Αν υπάρχει φαγητό, ο ιατροδικαστής το μελετά. Ξέρουμε με ακρίβεια πόσο χρόνο χρειάζεται για να αδειάσει το στομάχι, άρα αν κάποιος έφαγε στις 8 και ο οργανισμός δεν έχει αρχίσει τη χώνευση, τότε πιθανόν πέθανε πολύ σύντομα μετά το γεύμα.
Όταν το σώμα έχει αρχίσει να αποσυντίθεται, τα έντομα δίνουν πληροφορίες που ξεπερνούν τα ανθρώπινα μάτια. Οι πρώτες μύγες φτάνουν μέσα σε 10 λεπτά από τον θάνατο. Αφήνουν αυγά. Από το στάδιο ανάπτυξης των προνυμφών, ο ιατροδικαστής μπορεί να υπολογίσει τον χρόνο με ακρίβεια ακόμα και ημερών.
Δεν υπάρχει μαγικό ρολόι. Ο θάνατος δεν αφήνει γραπτή ώρα. Όμως αφήνει χρονικές σκιές. Και οι ιατροδικαστές εκπαιδεύονται για να τις βλέπουν εκεί που όλοι οι άλλοι βλέπουν μόνο ένα σώμα.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
