Πώς τη γλίτωσε ο Πύργος της Πίζας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – στο τσακ ήταν να τον ρίξουν
Το 1944, ο Πύργος της Πίζας χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς ως στρατιωτικό παρατηρητήριο
Καλοκαίρι του 1944. Οι δρόμοι της Ιταλίας δονούνται από τα βήματα των Συμμαχικών στρατευμάτων που σαρώνουν τη χώρα, εκδιώκοντας τις γερμανικές δυνάμεις. Κάθε κτίριο μπορεί να κρύβει ελεύθερους σκοπευτές, κάθε γέφυρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ενέδρα. Οι στρατηγοί έχουν σαφείς διαταγές: αν ένα κτίριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον εχθρό, το καταστρέφουν. Και κάπου εκεί, στην καρδιά της Τοσκάνης, ένας από τους πιο διάσημους πύργους στον κόσμο βρίσκεται σε θανάσιμο κίνδυνο.
Ο Κεκλιμένος Πύργος της Πίζας, το αρχιτεκτονικό θαύμα που στέκει στραβά εδώ και αιώνες, είναι πια κάτι περισσότερο από τουριστικό αξιοθέατο. Οι Γερμανοί, γνωρίζοντας τη στρατηγική του θέση, τον χρησιμοποιούν ως παρατηρητήριο. Η θέα από την κορυφή του είναι ιδανική για να εντοπίζουν τις κινήσεις των Συμμάχων, να κατευθύνουν το πυροβολικό και να προετοιμάζουν ενέδρες. Οι Αμερικανοί, που πλησιάζουν, γνωρίζουν πολύ καλά τον κίνδυνο. Ο πύργος μπορεί να γίνει σημείο θανάτου για τους στρατιώτες τους. Και η διαταγή είναι ξεκάθαρη: αν ένα κτίριο είναι απειλή, το ανατινάζουν.
Ο στρατηγός Mark Clark, επικεφαλής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ιταλία, δίνει την εντολή: κάθε ύποπτο κτίριο πρέπει να κατεδαφιστεί. Το ίδιο ισχύει και για τον Πύργο της Πίζας. Ο Αμερικανός στρατιώτης που λαμβάνει τη διαταγή, ένας αξιωματικός του πυροβολικού, φτάνει κοντά στον πύργο. Τον κοιτάζει, βλέπει τη μεγαλοπρέπειά του, τα καλοσμιλεμένα μάρμαρα, την ιστορία αιώνων που κουβαλά. Κρατά στα χέρια του τη δύναμη να τον καταστρέψει με μία απλή εντολή. Και τότε, κάνει κάτι που ελάχιστοι στρατιώτες μπορούν να τολμήσουν εν μέσω πολέμου: δεν δίνει τη διαταγή.
Κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα το όνομα του αξιωματικού που πήρε αυτή την απόφαση. Δεν υπήρξε αναφορά, δεν γράφτηκε πουθενά επίσημα. Το μόνο σίγουρο είναι πως ο Πύργος της Πίζας, αυτό το αριστούργημα της μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής, έμεινε όρθιο χάρη σε μια στιγμή ανθρώπινης αμφιβολίας μέσα στη φρίκη του πολέμου. Αν η απόφαση είχε παρθεί αλλιώς, σήμερα θα μιλούσαμε για έναν πύργο που υπήρξε, αλλά δεν υπάρχει πια.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
