Πριν τον Ιπποκράτη υπήρχε ένας άλλος. Δεν ήταν Έλληνας, δεν ήταν φιλόσοφος. Ήταν γιατρός των Φαραώ.
Ο Ιμχοτέπ δεν ήταν Έλληνας ούτε φιλόσοφος. Ήταν γιατρός αιώνες πριν τον Ιπποκράτη, στα παλάτια των Φαραώ. Το έργο του άνοιξε τον δρόμο για όσα ήρθαν μετά.
Πριν ειπωθεί ποτέ ο Όρκος του Ιπποκράτη, πριν ο άνθρωπος μιλήσει για τη φυσική αιτία της ασθένειας, υπήρξε ένας σιωπηλός θεράπων που περιπλανιόταν στους διαδρόμους των αιγυπτιακών ναών, κρατώντας πάπυρους, σμίλες και βοτάνια. Ονομάστηκε Ιμχοτέπ, και οι μεταγενέστεροι τον τίμησαν ως θεό της ιατρικής. Όχι επειδή θεράπευε με θαύματα, αλλά γιατί θεράπευε με γνώση.
Δεν είναι εύκολο να αναμετρηθεί κανείς με το όνομα του Ιπποκράτη. Ο Κώος γιατρός άλλαξε για πάντα τον τρόπο που βλέπουμε την αρρώστια, τον άνθρωπο και το σώμα του. Εξήγησε πως η ασθένεια δεν είναι τιμωρία θεών, αλλά αποτέλεσμα φυσικών αιτίων. Και έθεσε τις πρώτες επιστημονικές αρχές. Όμως, αιώνες πριν γεννηθεί, στα βάθη της Αιγύπτου, κάποιος άλλος φρόντιζε ασθενείς, όριζε θεραπείες, και άφηνε παρακαταθήκες που ακόμη διαβάζονται με θαυμασμό.
Ο Ιμχοτέπ ήταν αρχιτέκτονας, ιερέας, γραμματέας του Φαραώ Ζοζέρ. Το όνομά του σώζεται από τις πέτρες της πυραμίδας της Σακκάρα, αλλά η φήμη του ως γιατρού επιβίωσε στους αιώνες μέσω του σεβασμού που του απέδωσαν οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι. Ονομάστηκε θεραπευτής, σοφός, εφευρέτης της ίασης. Και όταν, χιλιάδες χρόνια αργότερα, οι Έλληνες κατέβηκαν στην Αίγυπτο, τον ταύτισαν με τον Ασκληπιό.
Τα ελάχιστα που ξέρουμε για τις μεθόδους του μοιάζουν με θαύματα για την εποχή του: εξέταση τραυμάτων, επιδέσμους, χειρουργικά εργαλεία, κατανόηση του ρόλου της διατροφής και του τρόπου ζωής στην υγεία. Στον πάπυρο Έντουιν Σμιθ, που γράφτηκε πολλούς αιώνες μετά, διασώζονται γνώσεις που αποδίδονται έμμεσα στη σχολή του.
Ο Ιπποκράτης ήρθε να βάλει τάξη, μέθοδο, και θεμέλια για την ιατρική ως επιστήμη. Ο Ιμχοτέπ εκπροσωπεί κάτι παλαιότερο, πρωτόγονο ίσως, αλλά βαθύ: την πρώτη ανθρωπιστική ματιά προς τον πάσχοντα. Όχι ως αμαρτωλό. Όχι ως μολυσμένο. Αλλά ως άνθρωπο που χρειάζεται φροντίδα.
Το να θυμόμαστε τον Ιμχοτέπ δεν είναι προσβολή προς τον Ιπποκράτη. Είναι φόρος τιμής και προς τους δύο: στον πρώτο που άνοιξε τον δρόμο, και στον δεύτερο που τον μετέτρεψε σε επιστήμη. Η ιατρική δεν έχει έναν πατέρα. Έχει πολλές γενιές ανθρώπων που κοίταξαν τον πόνο και σκέφτηκαν: Μπορώ να βοηθήσω.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
