Σήμερα θα το πέταγες, οι αρχαίοι όμως το μουχλιασμένο ψωμί το χρησιμοποιούσαν για να θεραπεύουν τραύματα

Χιλιάδες χρόνια πριν την ανακάλυψη της πενικιλίνης, σε εποχές που η μικροβιολογία δεν υπήρχε ούτε ως λέξη, διάφοροι λαοί παρατήρησαν κάτι απλό αλλά θαυμαστό: όταν έβαζαν μουχλιασμένο ψωμί πάνω σε μολυσμένες πληγές, αυτές άρχιζαν να θεραπεύονται. Κανείς δεν ήξερε το γιατί. Αλλά όλοι έβλεπαν το αποτέλεσμα.

Στην αρχαία Κίνα, στην Αίγυπτο, στην Ελλάδα, ακόμα και στη Σερβία, οι θεραπευτές χρησιμοποιούσαν κομμάτια ψωμιού που είχαν πιάσει μούχλα, τα τύλιγαν σε ύφασμα ή τα τοποθετούσαν απευθείας πάνω σε ανοιχτές πληγές, φλεγμονές ή κοψίματα. Η πρακτική αυτή καταγραφόταν είτε προφορικά είτε σε ιατρικά κείμενα της εποχής, συχνά με τη μορφή συμβουλής ή «μαγικής» συνταγής.

Το μυστικό βρισκόταν στο ίδιο το μούχλιασμα: ορισμένα είδη μούχλας, όπως τα Penicillium, περιέχουν φυσικές αντιβιοτικές ουσίες. Ούτε οι αρχαίοι Κινέζοι ούτε οι Αιγύπτιοι ήξεραν για βακτήρια, για μικρόβια ή για παθογόνους οργανισμούς. Αλλά μέσα από την παρατήρηση, τη δοκιμή και το ένστικτο, ανακάλυψαν έναν από τους πρώτους τρόπους αντιμετώπισης των λοιμώξεων.

Οι παραδόσεις αυτές πέρασαν και σε μεταγενέστερους λαούς. Στη Βαλκανική, μέχρι και τον 19ο αιώνα, οι γιαγιάδες έβαζαν πάνω στις πληγές μουχλιασμένο ψωμί ή σάπια μήλα, γιατί πίστευαν ότι «τραβάνε το κακό» και «στεγνώνουν το αίμα». Κι όμως, είχαν δίκιο – η δράση ήταν πραγματική.

Όταν ο Alexander Fleming ανακάλυψε τυχαία την πενικιλίνη το 1928, ο κόσμος πίστεψε ότι επρόκειτο για επαναστατική καινοτομία. Και ήταν. Αλλά αυτό που ελάχιστοι θυμούνται, είναι ότι οι αρχαίοι είχαν φτάσει πρώτοι στο αποτέλεσμα. Χωρίς εργαστήρια. Μόνο με λίγο μούχλιασμα.