Σταματήστε να αγοράζετε κορσέδες, είπε η κυβέρνηση στις γυναίκες. Γιατί όμως;
Η κυβέρνηση ζήτησε από τις γυναίκες να αφήσουν τους κορσέδες το 1917.
Το 1917, καθώς ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος μαίνονταν, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών έκανε μια παράξενη, σχεδόν σουρεαλιστική έκκληση στις γυναίκες: «Σταματήστε να αγοράζετε κορσέδες». Δεν ήταν ζήτημα μόδας ή άνεσης – ήταν ζήτημα μετάλλου. Οι κορσέδες εκείνης της εποχής δεν φτιάχνονταν πια με φάλαινα, αλλά με ατσάλινες μπανέλες, υλικό που η πολεμική βιομηχανία διψούσε να χρησιμοποιήσει για όπλα, πλοία και εξοπλισμό. Η Επιτροπή Πολεμικών Βιομηχανιών υπολόγισε ότι αν οι γυναίκες εγκατέλειπαν αυτό το ένδυμα, θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν 28.000 τόνοι χάλυβα – αρκετοί για να κατασκευαστούν δύο ολόκληρα θωρηκτά. Η έκκληση δεν έπεσε στο κενό: οι γυναίκες, γεμάτες πατριωτισμό, ανταποκρίθηκαν, αφήνοντας πίσω τους έναν αιώνα σφιχτών δεσμών.
Η απόφαση αυτή δεν άλλαξε μόνο τη χρήση του μετάλλου, αλλά και τη ζωή των γυναικών. Οι κορσέδες, που για αιώνες έσφιγγαν μέσες και περιόριζαν αναπνοές, είχαν αρχίσει να ξεθωριάζουν ως σύμβολο θηλυκότητας. Με τον πόλεμο, οι γυναίκες πήραν θέσεις σε εργοστάσια, κάνοντας δουλειές που απαιτούσαν κίνηση και δύναμη – κάτι αδύνατο με έναν κορσέ να τις κρατά ακίνητες. Εκείνη την εποχή, η Μέρι Φελπς Τζέικομπ, μια Αμερικανίδα κοινωνική, είχε ήδη εφεύρει το «μπρα», ράβοντας δύο μαντήλια μαζί για να αντικαταστήσει τον άβολο κορσέ της. Το 1914 πήρε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, και σύντομα η ιδέα της πέρασε στην παραγωγή, βρίσκοντας έδαφος σε έναν κόσμο που άλλαζε γρήγορα.
Όσο ο πόλεμος συνεχιζόταν, η μετάβαση από τον κορσέ στο σουτιέν έγινε κάτι παραπάνω από πρακτική. Οι γυναίκες απελευθερώνονταν, όχι μόνο από το μέταλλο που πήγαινε πια σε πολεμικά πλοία, αλλά και από έναν τρόπο ζωής που τις κρατούσε φυλακισμένες σε άκαμπτες φόρμες. Η μόδα ακολούθησε: τα φαρδιά φορέματα της δεκαετίας του ’20, οι φράπερ χορεύτριες, όλα χρωστούν κάτι σε εκείνη την απόφαση. Ο χάλυβας που κάποτε έσφιγγε μέσες έγινε θωράκιση για πλοία, και οι γυναίκες, χωρίς να το ξέρουν, έβαλαν το λιθαράκι τους τόσο στον πόλεμο όσο και σε μια κοινωνική επανάσταση.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
