Τα 900 ετών νομίσματα από την Αφρική που βρέθηκαν στην Αυστραλία και μπέρδεψαν την Ιστορία

Ήταν το 1944, σ’ ένα ξεχασμένο νησί στη βόρεια Αυστραλία. Ο Maurice Isenberg, ένας απλός στρατιώτης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έψαχνε για κοχύλια στις ακτές του Marchinbar, όταν είδε κάτι να γυαλίζει στο χώμα. Το σήκωσε. Ήταν παλιό, μεταλλικό, και δεν έμοιαζε με τίποτα αυστραλιανό. Δεν φανταζόταν ότι κρατούσε το παλαιότερο ξένο αντικείμενο που έχει βρεθεί ποτέ στην Αυστραλία. Ένα νόμισμα από την ανατολική Αφρική. Η Ιστορία μόλις είχε ένα καινούριο ερωτηματικό.

Με τα χρόνια, βρέθηκαν εννέα τέτοια νομίσματα στο ίδιο σημείο. Τα πέντε ήταν αφρικανικά. Προέρχονταν από το Σουλτανάτο του Κιλουά, ένα σχεδόν μυθικό αφρικανικό βασίλειο που είχε ακμάσει από τον 10ο έως τον 14ο αιώνα, στις ακτές της σημερινής Τανζανίας. Οι εμπορικές του διαδρομές έφταναν μέχρι την Ινδία, τον Περσικό Κόλπο, ακόμα και την Κίνα. Τα άλλα τέσσερα νομίσματα ήταν από το Ομάν, και χρονολογούνται στον 17ο ή 18ο αιώνα.

Και όμως, εκείνοι οι παλιοί δίσκοι μετάλλου έγιναν αμέσως τα αρχαιότερα ξένα αντικείμενα που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ στην ήπειρο. Ήταν τουλάχιστον 500 χρόνια παλαιότερα από την άφιξη του Τζέιμς Κουκ. Και έβαζαν μια ενοχλητική σκέψη σε κάθε ιστορικό: μήπως η Αυστραλία είχε δεχτεί ξένους επισκέπτες πολύ πριν τους Ευρωπαίους;

Το Σουλτανάτο του Κιλουά είχε εξαιρετικούς ναυτικούς. Οι Αφρικανοί εκείνων των αιώνων ταξίδευαν με dhows — ελαφριά ιστιοφόρα που εκμεταλλεύονταν τους μουσώνες. Είχαν αναπτύξει εμπορικούς δεσμούς με την Αραβία, τη Σομαλία, την Περσία, την Ινδία, μέχρι και την Κεϋλάνη. Δεν υπάρχει όμως καμία επίσημη πηγή που να λέει ότι ταξίδεψαν τόσο μακριά όσο η Αυστραλία.

Μια θεωρία λέει ότι τα νομίσματα βρέθηκαν εκεί από λάθος. Μπορεί να τα είχε πάνω του κάποιος έμπορος από τη Μαλάκα ή την Τιμόρ. Ίσως ήρθαν μέσω Ινδονησίας, καθώς εκεί οι Makassan ψαράδες είχαν συχνή επαφή με τους βόρειους Αβορίγινες, αιώνες πριν τον ευρωπαϊκό αποικισμό. Άλλη θεωρία προτείνει να τα ξέβρασε το κύμα από κάποιο ναυάγιο.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν υπάρχουν άλλα γνωστά αφρικανικά ευρήματα στην Αυστραλία. Ούτε αγγεία, ούτε εργαλεία, ούτε επιγραφές. Και όμως, αυτά τα νομίσματα υπάρχουν, αναγνωρίστηκαν, και κανείς δεν μπορεί να τα αγνοήσει. Όταν τα ανέλυσε το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, διαπιστώθηκε ότι κάποια ήταν τουλάχιστον από τον 10ο αιώνα.

Σήμερα φυλάσσονται στο Μουσείο της Βόρειας Επικράτειας. Είναι μικρά, φθαρμένα, και κανείς δεν θα τα ξεχώριζε από την άμμο. Κι όμως, ίσως είναι η απόδειξη ότι το παρελθόν είναι πολύ πιο ανοιχτό απ’ όσο νομίζουμε. Ότι η Ιστορία δεν γράφεται πάντα με σημαίες και κατακτήσεις. Καμιά φορά, ξεκινά με ένα κοχύλι και ένα βλέμμα προς το χώμα.