Τι είναι το κοσμικό κενό που λένε τώρα οι επιστήμονες ότι μπορεί να βρίσκεται η Γη;

Η Γη και ολόκληρος ο Γαλαξίας ίσως βρίσκονται μέσα σε ένα τεράστιο κενό στο Διάστημα. Όχι μεταφορικά — κυριολεκτικά. Μια νέα θεωρία, βασισμένη σε δεδομένα από τις «ηχητικές ρίγες» του Σύμπαντος, υποστηρίζει ότι η περιοχή γύρω μας είναι αραιότερη από τον υπόλοιπο Κόσμο. Κι αυτό ίσως εξηγεί ένα από τα πιο μπερδεμένα προβλήματα της σύγχρονης αστροφυσικής: γιατί ο Κόσμος διαστέλλεται με δύο διαφορετικούς ρυθμούς.

Από τη δεκαετία του 1990, οι αστρονόμοι παρατηρούν κάτι περίεργο. Όταν μετράνε τη διαστολή του Σύμπαντος από μακριά, βγαίνει ένα νούμερο. Όταν το μετράνε εδώ κοντά, βγαίνει άλλο. Το φαινόμενο ονομάζεται «Hubble tension» και μέχρι σήμερα δεν έχει λυθεί. Τώρα όμως, μια ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ υποστηρίζει ότι η εξήγηση ίσως βρίσκεται στο πού ακριβώς βρισκόμαστε: μέσα σε ένα κοσμικό κενό που μας ξεγελά.

Η θεωρία βασίζεται στις βαρυοηχητικές ταλαντώσεις. Αυτές είναι κύματα πίεσης που ξεκίνησαν από την εποχή του Big Bang και αποτυπώθηκαν σαν «παγωμένος ήχος» στη δομή του Σύμπαντος. Εκατομμύρια χρόνια μετά, αυτά τα ίχνη αποκαλύπτουν πώς μοιράστηκαν οι γαλαξίες στον Κόσμο. Αν όμως ο Γαλαξίας μας βρίσκεται σε μια μεγάλη άδεια περιοχή, τότε αυτός ο ήχος δείχνει κάτι διαφορετικό κοντά μας απ’ ό,τι στο υπόλοιπο Σύμπαν.

Το κενό που υπολογίζουν οι επιστήμονες είναι τεράστιο. Περίπου ένα έως δύο δισεκατομμύρια έτη φωτός σε διάμετρο, με πυκνότητα 20% μικρότερη από τον μέσο όρο. Οι περιοχές γύρω του είναι πιο πυκνές και τραβούν βαρύτητας ό,τι βρίσκεται μέσα στο κενό προς τα έξω. Άρα, όσοι ζουν μέσα στο κενό — όπως εμείς — βλέπουν τα πάντα να απομακρύνονται γρηγορότερα απ’ ό,τι συμβαίνει στην πραγματικότητα.

Φαντάσου να βρίσκεσαι σε ένα τεράστιο στάδιο, μόνος, και να παρατηρείς τους άλλους να τρέχουν προς τις εξόδους. Η αίσθηση είναι ότι όλα απομακρύνονται πιο γρήγορα. Κι όμως, δεν είναι ότι τρέχουν αυτοί πιο γρήγορα, αλλά ότι εσύ βρίσκεσαι στο κέντρο του κενού. Κάπως έτσι μας ξεγελά η τοποθεσία μας μέσα στο Σύμπαν.

Η ιδέα ότι υπάρχουν τεράστια κενά στο Σύμπαν δεν είναι καινούργια. Γνωρίζουμε πως οι γαλαξίες σχηματίζουν γιγάντια νήματα και μεταξύ τους υπάρχουν μεγάλες άδειες περιοχές, σαν φυσαλίδες. Αλλά μέχρι τώρα πιστεύαμε ότι σε πολύ μεγάλη κλίμακα, το Σύμπαν είναι ομοιογενές — δηλαδή ισορροπημένο παντού. Αν τελικά δεν είναι, τότε πρέπει να ξαναγράψουμε τα βασικά της κοσμολογίας.

Η ομάδα του δρ. Ιντρανίλ Μπάνικ στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ υποστηρίζει ότι οι παρατηρήσεις των τελευταίων 20 ετών δείχνουν με στατιστική ακρίβεια ότι κάτι λείπει από τη γειτονιά μας στο Σύμπαν. Όχι μόνο αυτό: υπολογίζουν πως η υπόθεση ότι ζούμε σε ένα κενό είναι 100 εκατομμύρια φορές πιο πιθανή από το παραδοσιακό κοσμολογικό μοντέλο.

Η ιδέα είναι γοητευτική αλλά και ανατρεπτική. Αν είμαστε πράγματι παγιδευμένοι σε ένα τέτοιο κενό, τότε ολόκληρη η εικόνα μας για την ηλικία, την ταχύτητα και την εξέλιξη του Σύμπαντος χρειάζεται επανεκτίμηση. Και μαζί της, ίσως και η αίσθηση που έχουμε για τη θέση μας μέσα σε αυτό.

Ίσως τελικά να είμαστε πιο μόνοι — κοσμικά — απ’ όσο νομίζαμε.