Τι πληθυσμό είχε το Πεκίνο πριν από 600 χρόνια, όταν ήταν ίσως η μεγαλύτερη πόλη στον κόσμο;
Τον 15ο αιώνα, το Πεκίνο έγινε η μεγαλύτερη πόλη του κόσμου.
Το ημερολόγιο έγραφε 1425. Στην Ευρώπη μαινόταν η Ύστερη Μεσαιωνική εποχή, η Κωνσταντινούπολη μετρούσε τις τελευταίες δεκαετίες πριν από την Άλωση, και στο κέντρο της Ασίας, ένα νέο αυτοκρατορικό θαύμα υψωνόταν: το Πεκίνο. Πριν από 600 χρόνια, η πόλη αυτή δεν ήταν απλώς πρωτεύουσα της Κίνας. Ήταν πολύ πιθανό η πιο πολυπληθής πόλη του πλανήτη.
Η απόφαση του αυτοκράτορα Γιονγκλέ της δυναστείας των Μινγκ να μεταφέρει την πρωτεύουσα από τη Ναντσίνγκ στο Πεκίνο το 1421, σήμανε την έναρξη μιας κολοσσιαίας μετακίνησης ανθρώπων, πόρων και θεσμών. Το Πεκίνο δεν μεγάλωσε οργανικά. Γιγαντώθηκε με εντολή. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, από περιφερειακό διοικητικό κέντρο, μετατράπηκε σε αυτοκρατορική μητρόπολη που θα φιλοξενούσε το μεγαλύτερο συγκεντρωμένο ανθρώπινο πληθυσμό της εποχής.
Σύμφωνα με τις πιο έγκυρες ιστορικές εκτιμήσεις, το Πεκίνο της περιόδου 1425–1500 έφτανε και πιθανώς ξεπερνούσε τους 1.000.000 κατοίκους. Πηγές όπως το έργο του Tertius Chandler, που καταγράφει τις πληθυσμιακές μεταβολές των πόλεων στην παγκόσμια ιστορία, το κατατάσσουν πρώτο για ολόκληρο τον 15ο αιώνα. Ο ρυθμός αστικοποίησης ήταν εντυπωσιακός. Στο Πεκίνο έφταναν καθημερινά αξιωματούχοι, τεχνίτες, υπηρέτες, στρατιώτες, ευγενείς και φιλόδοξοι έμποροι από κάθε επαρχία της χώρας.
Ο αυτοκρατορικός σχεδιασμός έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην τάξη. Η Απαγορευμένη Πόλη, η νέα έδρα της δυναστείας, είχε σχεδιαστεί για να θυμίζει όχι μόνο την κοσμική αλλά και τη συμπαντική ιεραρχία. Όλα έπρεπε να είναι συμμετρικά, ρυθμισμένα, υποταγμένα στην ουράνια βούληση. Οι δρόμοι ήταν φαρδιοί, οι συνοικίες αυστηρά διαχωρισμένες. Ο πληθυσμός δεν ήταν μόνο μεγάλος —ήταν οργανωμένος με τρόπο που δεν είχε προηγούμενο.
Την ίδια εποχή, οι άλλοτε ισχυρές πόλεις της Μεσογείου είχαν αρχίσει να φθίνουν. Η Κωνσταντινούπολη υπολογίζεται να είχε μόλις 200.000 κατοίκους λίγο πριν την Άλωση. Το Κάιρο είχε φτάσει τους 400.000 αλλά είχε ήδη αρχίσει να συρρικνώνεται. Το Παρίσι και η Βενετία δεν ξεπερνούσαν τους 150.000. Καμία δυτική πόλη δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί την κλίμακα της ανατολικής πρωτεύουσας.
Το Πεκίνο του 15ου αιώνα δεν ήταν απλώς πόλη. Ήταν εικόνα του κόσμου όπως τον φανταζόταν ο ουράνιος Αυτοκράτορας. Γι’ αυτό και πολλοί ξένοι περιηγητές και έμποροι που έφταναν εκεί, έγραφαν πως έμοιαζε περισσότερο με “επίγεια εδέμ” παρά με ανθρώπινο αστικό κέντρο. Ήταν το στολίδι μιας αυτοκρατορίας που δεν χρειαζόταν να επεκτείνεται για να είναι ηγέτιδα. Αρκούσε να τραβά τα βλέμματα του κόσμου προς τα μέσα της.
Σήμερα, το Πεκίνο εξακολουθεί να είναι μία από τις πολυπληθέστερες πόλεις του πλανήτη. Όμως, εκείνη η πρώτη κορυφή του πληθυσμού, 600 χρόνια πριν, όταν έγινε το κέντρο της κινεζικής δυναστικής κοσμοθεωρίας, ήταν η στιγμή που ο κόσμος κατάλαβε ότι η Ανατολή μπορούσε να δώσει τις δικές της πρωτεύουσες στο μέλλον.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
