Τις Κυριακές μάθαινε γράμματα στις εργάτριες. Τις άλλες μέρες έγραφε παραμύθια και φρόντιζε άρρωστους

Στην Αθήνα των αρχών του 20ού αιώνα, η Βέρθα Ρουσοπούλου, γνωστή ως Βέρθα Λέκα, έγινε μια ήρεμη αλλά σταθερή φωνή υπέρ των γυναικών, των παιδιών και των εργατριών. Αν τις Κυριακές βρισκόταν στο Κυριακό Σχολείο Εργατριών, διδάσκοντας γράμματα σε κορίτσια που δούλευαν έξι μέρες τη βδομάδα στα εργοστάσια, τις υπόλοιπες μέρες της εβδομάδας έγραφε παραμύθια και βιβλία, μετέφραζε μύθους του Αισώπου, φρόντιζε άρρωστους και προωθούσε την ιδέα της μόρφωσης για όλους.

Γεννήθηκε το 1870 σε οικογένεια διανοούμενων. Ο πατέρας της, Αθανάσιος Ρουσόπουλος, ήταν αρχαιολόγος και πανεπιστημιακός καθηγητής. Η ίδια φοίτησε στο Αρσάκειο και ήταν από τις πρώτες γυναίκες που μπήκαν στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών όταν αυτή άνοιξε και για τις γυναίκες, το 1901. Δεν έμεινε όμως εκεί. Η Βέρθα συνδύασε την επιστημονική κατάρτιση με κοινωνική δράση, παιδαγωγικό πάθος και λογοτεχνική δημιουργία.

Ίδρυσε μαζί με άλλες φεμινίστριες το Κυριακό Σχολείο Εργατριών, ένα σχολείο που λειτουργούσε μόνο τις Κυριακές γιατί τότε μόνο μπορούσαν οι εργάτριες να παρακολουθήσουν μαθήματα. Δίδασκε γραφή, ανάγνωση, αριθμητική, υγιεινή, ακόμα και θέματα δικαιωμάτων. Πίστευε ότι η παιδεία ήταν η πρώτη σκάλα προς την ελευθερία και έδινε την ψυχή της για κάθε κορίτσι που ήθελε να ξεφύγει από τη φτώχεια, την άγνοια και την εξάρτηση.

Όμως η Βέρθα δεν σταματούσε εκεί. Ήταν από τα ενεργά μέλη του Πατριωτικού Ιδρύματος Προστασίας του Παιδιού και υποστήριζε κάθε πρωτοβουλία υπέρ των άπορων μητέρων, των παιδιών και των ανήμπορων. Το 1908 εξέδωσε το βιβλίο “Η τροφή του αρρώστου”, έναν πρακτικό οδηγό φροντίδας και διατροφής των ασθενών σε εποχές που οι γυναίκες φρόντιζαν τους δικούς τους στο σπίτι χωρίς γιατρούς και μέσα.

Παράλληλα, συνέγραψε και επιμελήθηκε παραμύθια. Διασκεύασε τους Μύθους του Αισώπου στη νέα ελληνική, μετέφρασε τα παραμύθια της Χαλιμάς και ιστορίες από τον Carlo Collodi, πάντα με τη σκέψη στα παιδιά που δεν είχαν πρόσβαση σε βιβλία. Ήταν συγγραφέας αλλά και φροντιστής, μορφωμένη αλλά σεμνή, φεμινίστρια αλλά όχι με λόγια.

Στο Λύκειο των Ελληνίδων και στο Εθνικό Συμβούλιο Ελληνίδων, η Βέρθα Λέκα δούλεψε για την ισότητα, αλλά με ήσυχη επιμονή, όχι με φωνές. Δεν έκανε πολιτική καριέρα, δεν άφησε πίσω της εντυπωσιακές ομιλίες, μόνο έργο. Της άρεσε να περνά απαρατήρητη, αλλά να φέρνει αλλαγές. Άφησε πίσω της μεταφράσεις, ποιήματα, παραμύθια, εγχειρίδια και μαθητικά τετράδια γεμάτα ευγνωμοσύνη.

Πέθανε το 1943, την ώρα που η Ελλάδα ζούσε άλλη μια φορά μέσα στο σκοτάδι. Ίσως να μην έμαθαν πολλοί το όνομά της. Όμως κάθε φορά που μια γυναίκα μαθαίνει γράμματα, φροντίζει το παιδί της με επιστημοσύνη ή διαβάζει παραμύθια χωρίς να εξαρτάται από κανέναν, ένα μικρό κομμάτι της Βέρθας Λέκα ζει ακόμα.