Το καπέλο που έφτιαξαν για να προστατεύουν τις γυναίκες από τον ήλιο αλλά τελικά έγινε μόδα

Στην αρχή ήταν απλό: ένα ύφασμα για να μη μαυρίσει το πρόσωπο. Ένα κομψό καπέλο που λέγονταν «Ναπολιτάνικο μπονέ» και έμοιαζε με κάτι ανάμεσα σε κουκούλα και σκιάχτρο. Όμως σύντομα, το πιο αθώο αξεσουάρ του 19ου αιώνα έγινε το απόλυτο εργαλείο επιβολής πάνω στο γυναικείο σώμα και στη δημόσια εικόνα του.

Οι γιατροί και οι κοινωνίες της εποχής θεωρούσαν ότι ο ήλιος δεν ταίριαζε σε μια κυρία. Το μαυρισμένο δέρμα ήταν σημάδι ότι εργάζεσαι στα χωράφια. Η γυναίκα της υψηλής τάξης έπρεπε να έχει λευκό, σχεδόν διάφανο πρόσωπο. Έτσι, το καπέλο έγινε προστατευτική πανοπλία, σχεδόν σαν ιατρική συνταγή.

Το Ναπολιτάνικο καπέλο, που εμφανίστηκε στην Ευρώπη στις αρχές του 1800, είχε αρχικά μικρό γείσο και κορδέλες που έδεναν κάτω από το πηγούνι. Όμως χρόνο με τον χρόνο, το γείσο μεγάλωνε. Στην αρχή λίγο. Μετά περισσότερο. Μέχρι που οι γυναίκες δεν μπορούσαν να δουν δεξιά και αριστερά χωρίς να στρίψουν ολόκληρο το σώμα τους.

Η μόδα μετατράπηκε σε μηχανισμό περιορισμού. Οι γυναίκες κυκλοφορούσαν με μπονέ που κάλυπτε όλο τους το πρόσωπο, σαν να φορούσαν προσωπικό σκιάχτρο. Ο ήλιος δεν τις έβλεπε ποτέ. Ούτε και ο περίγυρος. Η ανωνυμία του γυναικείου βλέμματος έγινε αισθητική επιλογή. Όποια φορούσε καπέλο με μικρό γείσο θεωρούνταν σχεδόν… άσεμνη.

Και φυσικά, όσο πιο μεγάλο το καπέλο, τόσο πιο ακριβό. Οι γυναίκες των αστικών κέντρων συναγωνίζονταν σε μέγεθος. Στην ουσία, φορούσαν ένα είδος κοινωνικού status στο κεφάλι τους. Το ίδιο το ύφασμα ήταν συχνά από μετάξι, λινό, ή βαμβάκι υψηλής ποιότητας. Το στόλισμα περιλάμβανε κορδέλες, πούπουλα, ακόμα και μικρά αποξηραμένα λουλούδια.

Το μπονέ έγινε και σύμβολο προστασίας της ηθικής. Το πρόσωπο ήταν πια κρυμμένο. Το βλέμμα ελεγχόμενο. Η γυναίκα έπρεπε να φαίνεται, αλλά όχι να βλέπει. Να είναι όμορφη, αλλά μόνο για τον σωστό παρατηρητή. Αν το γείσο σου έδειχνε τα μάτια, έπρεπε να έχεις εξαιρετική δικαιολογία.

Το πιο ειρωνικό; Αυτή η μόδα που ξεκίνησε για να “προστατεύει” τις γυναίκες, τελικά τις φυλάκισε σε ένα πλαίσιο ορατότητας που δεν μπορούσαν να σπάσουν. Και όταν ήρθε η Βικτωριανή εποχή, τα καπέλα έγιναν ακόμα πιο δραματικά. Ο ήλιος έφυγε από τη ζωή της γυναίκας για πάντα.

Μέχρι που ένας αιώνας μετά, ήρθε το μπικίνι. Και ο ήλιος γύρισε στη μόδα. Αλλά το καπέλο δεν ξεχάστηκε ποτέ. Κρύβεται ακόμα σε πασαρέλες, σε φωτογραφήσεις υψηλής ραπτικής. Και κάθε τόσο, όταν ένα editorial βάζει μια γυναίκα να φορά κάτι “ρετρό”, αυτό που βλέπεις στο κεφάλι της είναι το απομεινάρι εκείνου του παλιού φόβου: το μπονέ που ξεκίνησε ως ασπίδα και έγινε μάσκα.