Το πιο αθώο υλικό στην κουζίνα σου έχει προκαλέσει φονικές εκρήξεις

Ήταν 2 Μαΐου 1878, όταν στο Μινεάπολις των Ηνωμένων Πολιτειών μια τρομερή έκρηξη ισοπέδωσε τον μεγαλύτερο μύλο παραγωγής αλευριού στην Αμερική. Ο μύλος Washburn “A” εξαφανίστηκε από τον χάρτη μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Είκοσι δύο εργάτες βρέθηκαν απανθρακωμένοι. Η φωτιά δεν ξεκίνησε από κάποιο καύσιμο. Ξεκίνησε από κάτι πολύ πιο αθώο. Από το ίδιο το αλεύρι.

Το αλεύρι, όταν αιωρείται σε μορφή λεπτής σκόνης, μπορεί να γίνει εξαιρετικά επικίνδυνο. Η σκόνη δημιουργεί ένα εύφλεκτο μείγμα με τον αέρα και αν υπάρξει σπίθα, μπορεί να προκληθεί έκρηξη. Αυτό το φαινόμενο λέγεται dust explosion και είναι ο λόγος που δεκάδες μύλοι έχουν καταστραφεί ανά τον κόσμο, από τον 19ο αιώνα μέχρι και σήμερα.

Κατά την αλεστική διαδικασία, το αλεύρι αναδύεται σε σωματίδια τόσο μικρά και ελαφριά που δημιουργούν «σύννεφα» σκόνης. Όταν η συγκέντρωση αυτών των σωματιδίων ξεπεράσει ένα κρίσιμο επίπεδο, τότε μία σπίθα –ακόμα και από στατικό ηλεκτρισμό– μπορεί να ανάψει ολόκληρο το εργοστάσιο. Οι καταστροφές είναι στιγμιαίες και αμείλικτες.

Η έκρηξη του Washburn Mill θεωρήθηκε ατύχημα. Σήμερα όμως είναι γνωστό ότι δεν ήταν τυχαίο, αλλά προβλέψιμο. Είχαν προηγηθεί μικρότερες εκρήξεις σε Ευρώπη και Αμερική. Η διαφορά ήταν ότι στον μύλο του Μινεάπολις υπήρχαν εκατοντάδες τόνοι αιωρούμενης σκόνης. Όταν η φωτιά ξεκίνησε, το κύμα πίεσης προκάλεσε πολλαπλές εκρήξεις σε όλα τα σιλό.

Το αλεύρι έχει το τέλειο μείγμα για να εκραγεί: οργανική ύλη, οξυγόνο και καύσιμη σκόνη σε κλειστό χώρο. Το ίδιο ισχύει και για άλλες λεπτές σκόνες, όπως ζάχαρη, κακάο, ακόμη και σκόνη από ξύλο ή κάρβουνο. Αυτός είναι ο λόγος που οι μύλοι σήμερα έχουν εξελιγμένα συστήματα εξαερισμού, υγρασίας και ανίχνευσης στατικού φορτίου.

Και όμως, ακόμη και σήμερα, συμβαίνουν εκρήξεις από σκόνη αλευριού. Το 2008, μια έκρηξη σε εργοστάσιο παραγωγής ζύμης στις ΗΠΑ σκότωσε δεκάδες άτομα. Το μάθημα φαίνεται πως δεν έχει εμπεδωθεί πλήρως. Το πιο απλό υλικό στην κουζίνα παραμένει, υπό προϋποθέσεις, ένα από τα πιο επικίνδυνα της βιομηχανίας τροφίμων.

Αυτό που χρησιμοποιούμε για να φτιάξουμε ψωμί, κέικ και γλυκά, έχει σκοτώσει ανθρώπους στη δουλειά τους. Έχει στείλει εργοστάσια στον ουρανό και έχει γράψει τη δική του βιομηχανική ιστορία. Το αλεύρι δεν είναι απλά σκόνη. Είναι ισχύς που ζητά σεβασμό.