Το σαξοκάνονο, το κανόνι που παίζει μουσική και καταστρέφει πόλεις

Ο Αντόλφ Σαξ δεν αρκέστηκε στο σαξόφωνο. Ούτε στο τρομπόνι, ούτε στα υπόλοιπα ορειχάλκινα που του οφείλουν τη σημερινή τους μορφή. Ήταν ένας εφευρέτης πέρα από την εποχή του — και αρκετά τρελός για να πιστεύει ότι η μουσική δεν είναι απλώς ήχος, αλλά δύναμη. Στα χρόνια του Κριμαϊκού Πολέμου, ο Σαξ πρότεινε δύο μηχανές. Καμία δεν κατασκευάστηκε ποτέ. Και οι δύο όμως δείχνουν πού μπορεί να φτάσει το μυαλό ενός ανθρώπου όταν συνδυάζει πνευστά, πατέντες και στρατιωτικό πάθος.

Η πρώτη ονομαζόταν Saxotonnerre. Ήταν κάτι σαν εκκλησιαστικό όργανο — αλλά όχι για εκκλησία. Ήθελε να φτιάξει μια μηχανή ήχου, τόσο δυνατή ώστε «να ακούγεται σε όλο το Παρίσι». Με κινητήρα, με δονούμενες σάλπιγγες, με φαντασία βγαλμένη από ταινία επιστημονικής φαντασίας του 19ου αιώνα. Το όργανο δεν θα παρήγαγε μελωδίες, αλλά ήχο ως όπλο. Θα χρησιμοποιούνταν για να προκαλεί σοκ, να τρομοκρατεί, να λειτουργεί σαν σειρήνα-φόβητρο σε καιρό πολέμου.

Η δεύτερη ιδέα ήταν ακόμη πιο ακραία. Την ονόμασε Saxocannon. Δεν επρόκειτο για απλό πυροβόλο. Σύμφωνα με τα σχέδιά του, θα ήταν ένα υβρίδιο μεταξύ κανονιού και ηχητικού όπλου. Στόχος του ήταν η παραγωγή τέτοιου όγκου και πίεσης ήχου, ώστε να λειτουργεί σαν όπλο μαζικής αποσταθεροποίησης. Μεταγενέστεροι σχολιαστές περιέγραψαν το Saxocannon ως «κανόνι ικανό να καταστρέψει πόλεις», όχι επειδή μπορούσε να ισοπεδώσει κτίρια, αλλά επειδή η δύναμη του ήχου του θα προκαλούσε τρόμο, πανικό, ίσως και φυσική βλάβη.

Το γαλλικό κράτος ποτέ δεν υλοποίησε αυτά τα σχέδια. Ο Σαξ είχε ήδη πολλούς εχθρούς: αντίπαλους κατασκευαστές, δασκάλους μουσικής, γραφειοκράτες. Τα όργανα του είχαν μεν αποδοχή στις στρατιωτικές μπάντες, αλλά όχι στον στρατό ως μηχανές πολέμου. Ο ίδιος πέθανε σχεδόν άγνωστος, παρά το γεγονός ότι τα όργανά του κατέκτησαν ολόκληρο τον κόσμο.

Σήμερα, τα σχέδια του Saxotonnerre και του Saxocannon είναι σχεδόν θρυλικά. Είναι απομεινάρια ενός μυαλού που ήθελε να ενώσει το μεγαλείο της μουσικής με τη δύναμη του πολέμου. Κι αν το σαξόφωνο έμεινε στην Ιστορία για την αρμονία, οι άλλες του δημιουργίες θυμίζουν ότι, κάποτε, κάποιος πίστεψε πως η μουσική μπορεί να γκρεμίσει πόλεις.