Το Σχέδιο των ΗΠΑ να Βάλουν Πιάτα σε Όλα τα Σπίτια του Πλανήτη και να Μας Κοιτάνε από Ψηλά

Δεν ήταν διαφήμιση. Ήταν δόγμα. Από τη δεκαετία του ’70 κι έπειτα, ένα μικρό πιάτο πάνω στην ταράτσα σου σήμαινε “είσαι συνδεδεμένος με τον κόσμο”. Μα κανείς δεν σου είπε ότι ο κόσμος θα σε έβλεπε πίσω. Ήταν το απόλυτο deal της νεωτερικότητας: θα έχεις τηλεόραση παντού, τηλέφωνο από τη ζούγκλα μέχρι την Αλάσκα, σύνδεση με τα πάντα — αλλά ό,τι βλέπεις, θα σε βλέπει κι εκείνο.

Το όραμα ξεκίνησε με καμπάνιες υπέρ της “παγκόσμιας επικοινωνίας”. Τρεις γεωστατικοί δορυφόροι αρκούσαν για να καλυφθεί ολόκληρη η Γη. Το 1965, ο Early Bird —ή Intelsat I— μπήκε στην τροχιά του. Μέσα σε λίγους μήνες, η Ευρώπη έβλεπε CNN. Οι αποστάσεις πέθαναν. Οι ταράτσες γέμισαν με κεραίες. Και το Αμερικανικό Μοντέλο είχε μόλις καταφέρει κάτι εξαιρετικά πιο σοβαρό από το να πουλήσει δορυφορική τηλεόραση: είχε πετύχει να εγκαταστήσει τεχνολογική υποδομή σε κάθε γωνιά του κόσμου, κάτω από το πρόσχημα της ψυχαγωγίας.

Δεν ήταν σενάριο. Ήταν στρατηγική. Το 1979 δημιουργήθηκε ο INMARSAT: “για να επικοινωνούν τα πλοία μεταξύ τους”. Μα σε λιγότερο από μια δεκαετία, τα ίδια κανάλια μετέφεραν στρατιωτικά δεδομένα, εμπορικές συνομιλίες, σήματα εντοπισμού και πρώιμα κρυπτογραφημένα πακέτα δεδομένων. Η εποχή του «παγκόσμιου χωριού» ήρθε με το τίμημα ότι το χωριό είχε πλέον… καμπαναριό με κεραία.

Κάθε πιάτο στο μπαλκόνι ήταν ένας νέος κόμβος. Κάθε σήμα που έμπαινε, μπορούσε να καταγράφεται. Όχι απαραίτητα η φωνή σου — αλλά το πότε μίλησες, με ποιον, για πόση ώρα. Αυτά ήταν τα “αθώα” μεταδεδομένα. Και αργότερα, ήταν το ECHELON: το μεγαλύτερο δίκτυο καταγραφής τηλεπικοινωνιών που δεν παραδέχτηκε ποτέ την ύπαρξή του.

Το σχέδιο δεν σταμάτησε. Απλώς έγινε πιο μικρό, πιο αθόρυβο, πιο έξυπνο. Οι δορυφόροι πέρασαν από το μέγεθος λεωφορείου στο μέγεθος φούρνου. Από τους γεωστατικούς στους χαμηλής τροχιάς. Το ιριδίζον σύστημα “Iridium” με 66 δορυφόρους υπόσχεται παγκόσμια κάλυψη. Όπου υπάρχει ουρανός, υπάρχει και σύνδεση. Και πίσω απ’ τη σύνδεση — κάποιος που μπορεί να τη δει.

Όχι, δεν υπήρξε ποτέ ένας διάλογος για το αν θέλουμε όλο αυτό. Δεν μπήκε ποτέ σε κάλπη. Ήρθε με κουτί της τηλεόρασης. Με συμβόλαιο κινητής. Με την υπόσχεση του “γρηγορότερου ίντερνετ”. Το πιάτο ήταν απλώς το σύμβολο — το σημάδι ότι το σπίτι σου μόλις ενώθηκε με το παγκόσμιο πλέγμα. Κι από εκείνη τη στιγμή, ό,τι συμβαίνει μέσα του… μπορεί να παρατηρηθεί απ’ έξω.

Κάποιοι το λένε πρόοδο. Κάποιοι το λένε ευκολία. Και κάποιοι, λίγοι, θυμούνται τι έγινε όταν μπήκε το πρώτο σήμα — κι έκλεισαν όλες οι πόρτες για πάντα.