Τον κρέμασαν μαζί με άλλους γιατί αρνήθηκε να προδώσει τον Πόντο
Ο Ματθαίος Κωφίδης εξελέγη βουλευτής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αγωνίστηκε για τα δικαιώματα των Ποντίων
Ήταν Μάρτιος του 1855 όταν γεννήθηκε ο Ματθαίος Κωφίδης στην Κρώμνη, ένα ορεινό χωριό του Πόντου. Μεγάλωσε σε μια εποχή που οι Έλληνες του Πόντου διατηρούσαν με πείσμα τη γλώσσα, τη θρησκεία και την ταυτότητά τους, παρόλο που ζούσαν εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έφυγε από το χωριό του και εγκαταστάθηκε στην Τραπεζούντα, όπου κατάφερε να διακριθεί ως επιχειρηματίας στον χώρο του καπνού και αργότερα ως πολιτικός.
Ο Κωφίδης εξελέγη βουλευτής της Τραπεζούντας στο οθωμανικό κοινοβούλιο το 1908 και επανεκλέχθηκε σε δύο ακόμα εκλογικές αναμετρήσεις μέχρι και το 1918. Στην αρχή είδε με ελπίδα το κίνημα των Νεότουρκων, που υποσχόταν ισότητα για όλους τους πολίτες. Όμως σύντομα αντιλήφθηκε την πραγματική του στόχευση: την εξόντωση των χριστιανικών πληθυσμών της Αυτοκρατορίας. Ως εκπρόσωπος ενός ποντιακού βιλαετίου, είδε τις πρώτες εκτοπίσεις και σφαγές να πλησιάζουν, και δεν έμεινε σιωπηλός.
Στα κοινοβουλευτικά έδρανα τόλμησε να διαμαρτυρηθεί, να καταγγείλει, να προειδοποιήσει. Απαιτούσε την προστασία των Ελλήνων του Πόντου, αλλά η εποχή δεν άκουγε. Ούτε συγχωρούσε. Το 1920 του ζητήθηκε να συνδράμει στην οργάνωση ένοπλης εξέγερσης κατά του κεμαλικού στρατού. Ο ίδιος αρνήθηκε. Φοβόταν ότι η οποιαδήποτε σύγκρουση θα οδηγούσε σε ολοκαύτωμα την Τραπεζούντα. Ήθελε να προστατέψει τους πολίτες της – Έλληνες και Μουσουλμάνους.
Όταν ξεκίνησαν οι μεγάλες εκκαθαρίσεις από το κεμαλικό καθεστώς, οι Έλληνες της Τραπεζούντας εκτοπίστηκαν στα Τάγματα Εργασίας. Ο ίδιος ο γιος του Ματθαίου, ο Γεώργιος, πέθανε από φυματίωση στο δρόμο για το Ερζερούμ. Ο πατέρας του, λίγο αργότερα, συνελήφθη και οδηγήθηκε στα περίφημα Δικαστήρια Ανεξαρτησίας της Αμάσειας. Ήξερε τι τον περίμενε. Κατηγορήθηκε ότι συμμετείχε στο “κίνημα αυτονομίας του Πόντου”. Δεν απολογήθηκε, δεν παζάρεψε. Ήξερε ότι για τους Τούρκους εκείνη την εποχή, η ίδια η ύπαρξη του ήταν ενοχή.
Το 1921 τον απαγχόνισαν στην Αμάσεια. Μαζί του και δεκάδες άλλοι προύχοντες, επίσκοποι, δάσκαλοι, επιχειρηματίες. Το όνομά του γράφτηκε στη μαύρη λίστα της γενοκτονίας των Ποντίων. Εκείνων που δεν πήραν όπλο, αλλά πλήρωσαν το τίμημα της φωνής τους. Όταν έμαθαν για την εκτέλεσή του οι Μουσουλμάνοι της Τραπεζούντας, αρνήθηκαν να υποδείξουν άλλους Έλληνες. Ήταν η τελευταία πράξη σε μια ζωή που είχε χτίσει γέφυρες και όχι τείχη.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
