Ξεχασμένος για χρόνια: Η ειρωνεία της ανακάλυψης του Αλτσχάιμερ από τον Αλτσχάιμερ
Ο Alois Alzheimer έκανε μια ανακάλυψη που άλλαξε την ιατρική, αλλά η σημασία της αγνοήθηκε για δεκαετίες.
Η ιστορία της επιστήμης είναι γεμάτη με περιπτώσεις ανθρώπων που έκαναν ανακαλύψεις ικανές να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά η κοινωνία, η επιστημονική κοινότητα ή η ίδια η εποχή τους δεν τους έδωσε την αναγνώριση που τους άξιζε. Ο Alois Alzheimer είναι μία από αυτές τις περιπτώσεις. Ο άνθρωπος που έδωσε το όνομά του στην πιο γνωστή νευροεκφυλιστική ασθένεια του εγκεφάλου, πέρασε τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του σχεδόν ξεχασμένος, και χρειάστηκε πάνω από μισός αιώνας για να αναγνωριστεί η σημασία της δουλειάς του.
Γεννημένος το 1864 στη Γερμανία, ο Alois Alzheimer δεν φανταζόταν ότι θα έμενε στην ιστορία για μια από τις πιο καταστροφικές ασθένειες του εγκεφάλου. Ως νευροπαθολόγος, αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη των ψυχικών διαταραχών και των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Η στιγμή που άλλαξε την καριέρα του ήρθε το 1901, όταν γνώρισε την Auguste Deter, μια 51χρονη γυναίκα με σοβαρή απώλεια μνήμης και σύγχυση. Η περίπτωσή της τον εντυπωσίασε τόσο πολύ που παρακολούθησε την πορεία της ασθένειάς της μέχρι τον θάνατό της, το 1906.
Μετά τον θάνατό της, ο Alzheimer εξέτασε τον εγκέφαλό της και παρατήρησε περίεργες αλλοιώσεις: συσσώρευση πλακών και ινιδίων που δεν είχαν ξαναπαρατηρηθεί σε τόσο έντονο βαθμό. Η ανακάλυψη αυτή ήταν η πρώτη περιγραφή της ασθένειας που αργότερα θα έπαιρνε το όνομά του. Ωστόσο, όταν παρουσίασε τα ευρήματά του σε ένα επιστημονικό συνέδριο, η ανταπόκριση ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Η κοινότητα της εποχής δεν έδωσε σημασία στην έρευνά του και το όνομα του Alzheimer πέρασε στη σκιά.
Για δεκαετίες, η ανακάλυψή του έμεινε παραμελημένη. Οι νευρολογικές παθήσεις δεν αποτελούσαν προτεραιότητα, καθώς οι περισσότερες έρευνες επικεντρώνονταν σε άλλες ψυχικές διαταραχές. Χρειάστηκε να περάσουν αρκετές δεκαετίες για να γίνει αντιληπτό ότι η ασθένεια που περιέγραψε ο Alzheimer δεν ήταν μια σπάνια περίπτωση, αλλά μια παγκόσμια επιδημία που απειλούσε εκατομμύρια ανθρώπους.
Μόνο στη δεκαετία του 1970, με τη ραγδαία πρόοδο της νευροεπιστήμης και την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, η επιστημονική κοινότητα άρχισε να κατανοεί τη σημασία της έρευνάς του. Η ασθένεια που είχε μελετήσει, πλέον γνωστή ως νόσος Αλτσχάιμερ, αναγνωρίστηκε ως η πιο κοινή μορφή άνοιας και έγινε κεντρικό θέμα της ιατρικής έρευνας. Ο Alzheimer, που είχε πεθάνει το 1915 χωρίς να γνωρίζει πόσο σημαντική θα γινόταν η δουλειά του, έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα στη νευρολογία.
Η ειρωνεία είναι ξεκάθαρη: ο άνθρωπος που αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη της μνήμης ξεχάστηκε για χρόνια από την επιστήμη. Και όμως, η κληρονομιά του έμελλε να επηρεάσει την ιατρική περισσότερο από όσο θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
