Μπαίνεις σε ένα μηχάνημα, σε διαλύει, σε ξαναφτιάχνει. Εσύ όμως… έχεις πεθάνει.
Το πιο ακραίο παράδοξο για την ταυτότητα: Αν ένα μηχάνημα σε διαλύσει και σε ξαναφτιάξει τέλεια αλλού, είσαι ακόμα εσύ; Ή πέθανες και δεν το έμαθε κανείς;
Δεν είναι σενάριο ταινίας. Δεν είναι επεισόδιο του Black Mirror. Είναι το πιο ακραίο φιλοσοφικό παράδοξο για το τι σημαίνει «εγώ».
Φαντάσου ένα τέλειο μηχάνημα τηλεμεταφοράς. Σκανάρει κάθε άτομό σου. Ακριβώς. Απομνημονεύει τη δομή του εγκεφάλου σου, τις σκέψεις, τις αναμνήσεις, τις ελπίδες σου, τη μνήμη της πρώτης σου αγάπης, τη μυρωδιά του σπιτιού σου. Τα πάντα. Και μετά… σε διαλύει.
Στην άλλη άκρη της Γης, ή του Σύμπαντος, χτίζει ένα αντίγραφό σου. Σωματικά ταυτόσημο. Με τις ίδιες λέξεις στο μυαλό. Με την ίδια φωνή. Με την ίδια βραχνάδα στο πρωινό “καλημέρα”. Κανείς δεν καταλαβαίνει διαφορά. Ούτε αυτό το “εσύ”.
Όμως το πρώτο σώμα, το αρχικό εσύ, διαλύθηκε. Δεν υπάρχει πια. Εσύ πέθανες.
Ή όχι;
Αν αυτό το “αντίγραφο” νομίζει ότι είναι εσύ, έχει τις ίδιες αναμνήσεις και αγαπάει τα ίδια πρόσωπα… τότε τι του λείπει; Η “ψυχή”; Η “συνείδηση”;
Ή μήπως δεν υπήρξε ποτέ τέτοιο πράγμα εξ αρχής;
Ο Derek Parfit, ο φιλόσοφος που το σκέφτηκε, έφτασε σε μια εφιαλτική αλλά λογική πρόταση:
Δεν υπάρχει σταθερό “εγώ”. Υπάρχει μόνο συνέχεια πληροφορίας.
Και όσο η πληροφορία ρέει, όλα τα υπόλοιπα… είναι ψευδαίσθηση.
Την επόμενη φορά που θα πεις «εγώ», σκέψου:
Εγώ ποιος;
Εγώ τώρα ή πριν 3 δευτερόλεπτα;
Εγώ ο αυθεντικός ή εγώ ο σημερινός επεξεργαστής δεδομένων που νομίζει ότι είναι «εγώ»;