Η πύλη στην Αθήνα που οδηγεί στην Ακρόπολη. Έμεινε θαμμένη αιώνες, ώσπου τη βρήκαν με εκρηκτικά.

Οι περισσότεροι περνούν από μπροστά της χωρίς να κοιτάξουν. Είναι η πύλη στην κάτω πλευρά της σκάλας που οδηγεί στα Προπύλαια της Ακρόπολης. Δύο χαμηλοί πύργοι, ένα πέτρινο άνοιγμα, σιωπηλό. Κανείς δεν φαντάζεται πως κάποτε ήταν το μόνο πράγμα που προστάτευε την ιερή κορυφή. Και για να την ξαναβρούν, χρειάστηκε πυρίτιδα.

Η πύλη αυτή χτίστηκε στα χρόνια μετά τη λεηλασία της Αθήνας από τους Ερούλους, γύρω στο 270 μ.Χ. Δεν χτίστηκε για να εντυπωσιάσει. Χτίστηκε για να αποκλείει. Η Ακρόπολη δεν ήταν πια τόπος λατρείας. Ήταν φρούριο. Και η πύλη, ακριβώς εκεί όπου παλιά ξεκινούσε ο δρόμος προς τη θεά, τώρα έκλεινε τα πάντα πίσω από πέτρες και πύργους.

Αλλά η ίδια η πύλη ήταν ανακυκλωμένη. Φτιάχτηκε με μάρμαρα και σπόνδυλους από ένα άλλο, αρχαιότερο μνημείο: το Χορηγικό Μνημείο του Νικία. Ήταν δωρικού ρυθμού, αφιερωμένο σε μια χορηγική νίκη, και η επιγραφή του ακόμα διακρίνεται πάνω από την Πύλη. Ένα μνημείο για τη δόξα που θυσιάστηκε για χάρη της ασφάλειας.

Η Πύλη Μπελέ, όπως τη λέμε σήμερα, έμεινε στη θέση της για αιώνες, σβησμένη απ’ το βλέμμα. Ούτε οι Φράγκοι τη χρησιμοποίησαν. Ούτε οι Οθωμανοί. Την κάλυψαν, την έχτισαν, την αγνόησαν. Και το 1852, ένας νεαρός Γάλλος αρχαιολόγος, ο Σαρλ-Ερνέστ Μπελέ, ήταν ο πρώτος που πίστεψε ότι κάτι υπάρχει θαμμένο εκεί.

Ξεκίνησε να σκάβει με φτυάρι, αλλά το χώμα είχε σκληρύνει με τα χρόνια. Το μπετό της ιστορίας δεν υποχωρούσε. Ζήτησε βοήθεια από ναύτες του γαλλικού στόλου στο Αιγαίο. Και έφερε πυρίτιδα. 68 κιλά. Ανατίναξε το χώμα, και τότε εμφανίστηκε η μαρμάρινη πύλη. Πίστεψε ότι είχε βρει την αρχική είσοδο του Μνησικλή, αλλά αργότερα φάνηκε ότι ήταν ρωμαϊκή κατασκευή.

Η ανακάλυψη έγινε με τιμές. Την επισκέφθηκαν ο βασιλιάς Όθωνας και η Αμαλία. Η Γαλλία τον τίμησε. Ο ίδιος χάραξε μια επιγραφή στα αρχαία ελληνικά: «Η Γαλλία ανακάλυψε την πύλη της Ακροπόλεως». Μαζί με το όνομά του, φυσικά. Οι Έλληνες αρχαιολόγοι τον κατηγόρησαν για ματαιοδοξία. Ένας τον περιέγραψε ως «άνθρωπο που πήγε να ανατινάξει την Ακρόπολη».

Κι όμως, η Πύλη Μπελέ είναι ακόμα εκεί. Φτιαγμένη με σπασμένα μνημεία, χτισμένη πάνω στον φόβο των πολιορκιών, ανακαλυμμένη με εκρηκτικά και ανθρώπινη επιμονή. Είναι το πρώτο πράγμα που βλέπει κανείς ανεβαίνοντας προς την Ακρόπολη. Και ίσως το πιο παρεξηγημένο.