Παραλίγο πόλεμος για τον αστακό

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, μια φαινομενικά ασήμαντη διαμάχη για τα δικαιώματα αλιείας αστακών εξελίχθηκε σε μια απρόσμενη διπλωματική σύγκρουση μεταξύ Γαλλίας και Βραζιλίας, γνωστή ως “Πόλεμος των Αστακών”.

Μετά την απώλεια των αφρικανικών αποικιών της, η Γαλλία αναζητούσε νέες περιοχές αλιείας για να στηρίξει τον αλιευτικό της στόλο. Οι ακτές της βορειοανατολικής Βραζιλίας, πλούσιες σε αστακούς, αποτέλεσαν στόχο των Γάλλων αλιέων. Το 1961, γαλλικά αλιευτικά σκάφη άρχισαν να επιχειρούν σε απόσταση περίπου 100 μιλίων από τις βραζιλιάνικες ακτές, προκαλώντας την ανησυχία των τοπικών ψαράδων και των αρχών.

Η Βραζιλία αντέδρασε έντονα, υποστηρίζοντας ότι οι αστακοί, καθώς ζουν στον πυθμένα της θάλασσας, αποτελούν μέρος της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας της και, συνεπώς, η αλίευσή τους από ξένα σκάφη ήταν παράνομη. Αντίθετα, η Γαλλία ισχυρίστηκε ότι οι αστακοί, λόγω της ικανότητάς τους να “πηδούν” ή να “κολυμπούν”, πρέπει να θεωρούνται ψάρια και, επομένως, η αλίευσή τους επιτρέπεται σε διεθνή ύδατα. Αυτή η διαφωνία σχετικά με τη βιολογία των αστακών οδήγησε σε έντονες διπλωματικές εντάσεις.

Η κατάσταση κλιμακώθηκε το 1963, όταν η Γαλλία απέστειλε το αεροπλανοφόρο “Κλεμανσώ” και συνοδευτικά πολεμικά πλοία στην περιοχή, ενώ η Βραζιλία κινητοποίησε το ναυτικό και την αεροπορία της. Παρά την πολεμική ετοιμότητα και των δύο πλευρών, δεν σημειώθηκαν ένοπλες συγκρούσεις. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθούσε με ανησυχία, καθώς μια διαμάχη για τους αστακούς απειλούσε να εξελιχθεί σε ανοιχτή σύγκρουση.

Τελικά, η διαμάχη επιλύθηκε ειρηνικά στις 10 Δεκεμβρίου 1964, με την υπογραφή συμφωνίας που επέτρεπε σε 26 γαλλικά σκάφη να αλιεύουν αστακούς στην περιοχή για πέντε χρόνια, με την προϋπόθεση ότι θα παρέδιδαν μέρος των κερδών τους σε Βραζιλιάνους ψαράδες. Επιπλέον, η Βραζιλία επέκτεινε τα χωρικά της ύδατα στα 200 μίλια, περιλαμβάνοντας τις περιοχές αλιείας αστακών, διασφαλίζοντας έτσι τα κυριαρχικά της δικαιώματα.

Ο “Πόλεμος των Αστακών” αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μια φαινομενικά μικρή διαμάχη μπορεί να κλιμακωθεί σε διεθνές ζήτημα, αναδεικνύοντας τη σημασία της διπλωματίας και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών. Η σύγκρουση αυτή υπογραμμίζει επίσης την πολυπλοκότητα των θαλάσσιων δικαιωμάτων και τη σημασία της σαφούς οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών για την αποφυγή μελλοντικών συγκρούσεων.