Πώς οι Αρχαίοι Ρωμαίοι γκρέμιζαν ολόκληρα βουνά με νερό για να βγάζουν χρυσό

Στη βορειοδυτική Ισπανία, κοντά στην Ponferrada της επαρχίας León, υπάρχει ένα τοπίο που δύσκολα μοιάζει πραγματικό.

Λόφοι στο χρώμα του χαλκού, βαθιές χαράδρες και κομμένες πλαγιές δίνουν την εντύπωση πως κάτι τεράστιο διέλυσε το βουνό. Κι όμως δεν πρόκειται για φυσικό φαινόμενο. Το σχήμα αυτού του τόπου διαμορφώθηκε πριν από περίπου δύο χιλιάδες χρόνια, μέσα από ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα μηχανικής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η περιοχή ονομάζεται Las Médulas και εκεί λειτουργούσε το μεγαλύτερο χρυσωρυχείο που εκμεταλλεύτηκαν ποτέ οι Ρωμαίοι.

Οι Ρωμαίοι έφτασαν εδώ τον 1ο αιώνα π.Χ., όταν κατέκτησαν τους λαούς της βορειοδυτικής Ιβηρικής. Δεν άργησαν να αντιληφθούν ότι τα βουνά έκρυβαν μεγάλες ποσότητες χρυσού. Η εξόρυξη όμως δεν ήταν απλή υπόθεση. Το μέταλλο βρισκόταν διάσπαρτο μέσα σε σκληρά πετρώματα αλλά και σε παλιά ποτάμια στρώματα. Για να το αποκτήσουν κατέφυγαν σε μια τεχνική τόσο βίαιη που στην ουσία διέλυε ολόκληρα βουνά.

Η μέθοδος λεγόταν Ruina Montium, καταστροφή του βουνού. Πρώτα άνοιγαν στο εσωτερικό του λόφου ένα εκτεταμένο δίκτυο από στοές και περάσματα. Οι στοές σκάβονταν με εργαλεία, ενώ το μόνο φως προερχόταν από μικρές λάμπες λαδιού. Οι εργάτες περνούσαν μήνες κάτω από τη γη χωρίς να βλέπουν ήλιο. Η δουλειά ήταν επικίνδυνη και πολλοί δεν έβγαιναν ποτέ ξανά από τα τούνελ.

Όταν το εσωτερικό του βουνού είχε γεμίσει στοές, ξεκινούσε το πιο εντυπωσιακό μέρος της διαδικασίας. Μέσα στις σήραγγες διοχετευόταν ξαφνικά τεράστια ποσότητα νερού. Η πίεση παγιδευόταν στο εσωτερικό, ο αέρας συμπιεζόταν και το βουνό κατέρρεε από μέσα προς τα έξω. Ολόκληρες πλαγιές γκρεμίζονταν μέσα σε λίγα λεπτά και το χώμα που απελευθερωνόταν περιείχε μικρά κομμάτια χρυσού.

Για να γίνει εφικτό κάτι τέτοιο έπρεπε να φτάνει νερό από μεγάλη απόσταση. Οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν έτσι ένα τεράστιο σύστημα καναλιών και υδραγωγείων που έφερναν νερό από τα βουνά της Sierra de la Cabrera. Το συνολικό μήκος τους έφτανε εκατοντάδες χιλιόμετρα. Αρκετά τμήματα σώζονται ακόμη και σήμερα και δείχνουν με πόση ακρίβεια δούλευε η ρωμαϊκή μηχανική.

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, συγγραφέας και φυσιοδίφης της Ρώμης, περιέγραψε αυτή την εικόνα στο έργο του Φυσική Ιστορία. Έγραφε ότι όσα συνέβαιναν στα Las Médulas ξεπερνούσαν κάθε έργο που θα μπορούσε να αποδοθεί σε γίγαντες. Τα βουνά γεμίζονταν με αμέτρητες στοές και οι εργάτες έμεναν για μήνες στο σκοτάδι ώσπου να έρθει η στιγμή που το νερό θα γκρέμιζε το βουνό από μέσα.

Η παραγωγή χρυσού ήταν τεράστια.

Σύμφωνα με τον Πλίνιο, κάθε χρόνο εξορύσσονταν περίπου είκοσι χιλιάδες ρωμαϊκές λίβρες χρυσού. Υπολογίζεται ότι σε περίπου διακόσια πενήντα χρόνια λειτουργίας βγήκαν συνολικά γύρω στους 1.635 τόνους. Για να επιτευχθεί αυτή η παραγωγή δούλευαν περίπου εξήντα χιλιάδες άνθρωποι, πολλοί από αυτούς ντόπιοι που αναγκάστηκαν να εργαστούν στα ορυχεία μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση.

Σήμερα το τοπίο που έχει απομείνει θυμίζει έναν τεράστιο λαβύρινθο από κόκκινους βράχους και βαθιές χαράδρες. Δεν πρόκειται για αποτέλεσμα σεισμών ή ηφαιστειακής δραστηριότητας αλλά για το ίχνος μιας από τις πιο επιθετικές μορφές εξόρυξης που εφάρμοσαν οι Ρωμαίοι. Το 1997 η περιοχή εντάχθηκε στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, επειδή αποτελεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η αρχαία τεχνολογία μπορούσε να αλλάξει ριζικά ολόκληρα τοπία.