Νομίζεις ότι οι πόντοι από την κάρτα σου είναι δώρο; Κάποιος άλλος τους πληρώνει – και είναι δίπλα σου στο ταμείο

Έχεις λάβει cashback. Μάζεψες μίλια. Πήρες μια δωροεπιταγή από το super market. Και σκέφτηκες: “Πόσο ωραίο να σε πληρώνει η τράπεζα για να ψωνίζεις.” Κι όμως, δεν σε πληρώνει η τράπεζα. Σε πληρώνει κάποιος άλλος. Και συνήθως, δεν το ξέρει.

Τα προγράμματα επιβράβευσης των πιστωτικών καρτών μοιάζουν με μπόνους. Αλλά στην πραγματικότητα είναι μηχανισμός ανακύκλωσης χρημάτων που προέρχονται από όλους τους υπόλοιπους. Κάθε φορά που πληρώνεις με κάρτα, ο έμπορος πληρώνει προμήθεια — ένα ποσοστό από 1 έως 3% που πηγαίνει στην τράπεζα. Είναι αυτό που λέγεται “merchant fee”.

Αυτό το ποσοστό δεν το απορροφά ποτέ ο έμπορος. Το ενσωματώνει στις τιμές. Και έτσι, ανεβαίνουν όλα. Από τον καφέ σου μέχρι τα έπιπλα. Όποιος πληρώνει με μετρητά, πληρώνει ακριβότερα για να καλυφθούν τα κόστη εκείνων που πληρώνουν με κάρτα. Το αστείο; Πολλοί από αυτούς δεν έχουν ούτε πιστωτική, ούτε πόντους, ούτε ανταμοιβές. Απλώς πληρώνουν τα δικά σου.

Ακόμα χειρότερο: όσο πιο “πλούσια” είναι η κάρτα σου, τόσο μεγαλύτερη η προμήθεια. Οι premium κάρτες με πολλά προνόμια έχουν τα υψηλότερα κόστη για τους εμπόρους. Άρα, τα πλουσιότερα πορτοφόλια κερδίζουν από τα φτωχότερα. Είναι η πιο αόρατη μορφή ανακατανομής πλούτου προς τα πάνω — χωρίς να την καταλαβαίνει κανείς.

Αυτή η απόκρυφη οικονομία λειτουργεί καθημερινά. Σε κάθε συναλλαγή. Δεν τη βλέπεις. Δεν την ακούς. Αλλά είναι εκεί. Είναι ο λόγος που τα μικρά μαγαζιά βάζουν ελάχιστο ποσό για χρήση κάρτας. Είναι ο λόγος που μερικοί δεν δέχονται καθόλου. Είναι και ο λόγος που οι τιμές αυξάνονται σταθερά — αλλά κανείς δεν σκέφτεται γιατί.

Και ναι, οι πόντοι που σου δίνουν πίσω είναι αληθινοί. Αλλά δεν τους χαρίζει η τράπεζα. Τους παίρνει πρώτα από κάποιον άλλο. Και στο τέλος, τους επιστρέφει σε εσένα — σαν να σου επιστρέφει ένα ευρώ, αφού πρώτα χρέωσε τρία.

Το χειρότερο; Αυτό το μοντέλο δεν μπορείς να το αποφύγεις. Ακόμα κι αν δεν έχεις κάρτα, συμμετέχεις. Γιατί όλο το σύστημα είναι χτισμένο πάνω σε αυτή τη λογική. Και κάθε φορά που σαρώνει το POS, δεν πληρώνεις μόνο το προϊόν — πληρώνεις και το bonus του προηγούμενου.