11 θάνατοι στην Αθήνα απο δημοσίευμα στη δημοτική αντί για την καθαρεύουσα

Στις αρχές του 20ού αιώνα, η ελληνική κοινωνία ήταν βαθιά διχασμένη ανάμεσα στους υποστηρικτές της καθαρεύουσας και εκείνους που πίστευαν ότι η δημοτική γλώσσα έπρεπε να επικρατήσει. Αυτός ο γλωσσικός διχασμός δεν ήταν απλά μια ακαδημαϊκή διαμάχη, αλλά μια σύγκρουση ταυτότητας που είχε σοβαρές πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές προεκτάσεις. Το 1901, ένα απλό δημοσίευμα στην εφημερίδα “Ακρόπολις” έγινε η αφορμή για αιματηρές συγκρούσεις στους δρόμους της Αθήνας, γνωστές στην ιστορία ως τα “Ευαγγελικά”.

Όλα ξεκίνησαν όταν η εφημερίδα δημοσίευσε τμηματικά μια μετάφραση των Ευαγγελίων στη δημοτική γλώσσα, μια πρωτοβουλία που είχε ξεκινήσει από τον λόγιο Αλέξανδρο Πάλλη με την υποστήριξη της βασίλισσας Όλγας. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε επαναστατική αλλά και προκλητική από τους υποστηρικτές της καθαρεύουσας, οι οποίοι πίστευαν ότι η γλώσσα της Αγίας Γραφής δεν έπρεπε να υποστεί καμία αλλαγή. Οι φανατικοί της αρχαΐζουσας κατηγόρησαν τους δημοτικιστές ως προδότες και εχθρούς της ελληνικής παράδοσης, με την εκκλησία και τους πανεπιστημιακούς κύκλους να ξεσηκώνονται εναντίον τους.

Οι πρώτες αντιδράσεις ήρθαν από φοιτητές του Πανεπιστημίου Αθηνών, υποκινούμενοι από καθηγητές που έβλεπαν τη μετάφραση ως μια απειλή για την εθνική ταυτότητα. Στις 8 Νοεμβρίου του 1901, οργανώθηκε μια διαδήλωση που εξελίχθηκε σε βίαιες συγκρούσεις με τις αρχές. Οι διαδηλωτές πολιόρκησαν τα γραφεία της εφημερίδας “Ακρόπολις” και απαίτησαν να σταματήσει η δημοσίευση. Όταν η εφημερίδα αρνήθηκε να συμμορφωθεί, οι ταραχές επεκτάθηκαν σε όλη την πόλη. Ο όχλος στράφηκε και εναντίον της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, απαιτώντας τον αφορισμό του Πάλλη και των υποστηρικτών του.

Η κατάσταση κλιμακώθηκε όταν η αστυνομία και η χωροφυλακή, στην προσπάθειά τους να καταστείλουν τις διαδηλώσεις, άνοιξαν πυρ κατά του πλήθους. Ο τραγικός απολογισμός ήταν 11 νεκροί και δεκάδες τραυματίες. Οι συγκρούσεις ανάγκασαν τον Αρχιεπίσκοπο Προκόπιο να παραιτηθεί, ενώ η κυβέρνηση του Γεωργίου Θεοτόκη υπέβαλε την παραίτησή της υπό το βάρος των γεγονότων.

Οι επιπτώσεις των “Ευαγγελικών” ήταν βαθιές και διαχρονικές. Ο διχασμός για τη γλώσσα εντάθηκε και παρέμεινε ανοιχτή πληγή στην ελληνική κοινωνία για δεκαετίες. Το 1911, το Σύνταγμα της Ελλάδας τροποποιήθηκε ώστε να απαγορεύει κάθε επίσημη μετάφραση των Αγίων Γραφών χωρίς την έγκριση της Εκκλησίας, μια διάταξη που διατηρήθηκε μέχρι το 1975. Τα Ευαγγελικά απέδειξαν πως η διαμάχη για τη γλώσσα δεν ήταν απλώς μια συζήτηση λογοτεχνικών κύκλων, αλλά ένας πολιτικός και κοινωνικός αγώνας με πραγματικές, αιματηρές συνέπειες.