Αφού οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν ρολόγια πως συντόνιζαν τις κινήσεις τους στις μάχες και τις ναυμαχίες;

Οι αρχαίοι Έλληνες, αν και δεν είχαν ρολόγια όπως τα σύγχρονα, χρησιμοποιούσαν διάφορους τρόπους για να συντονίσουν τις κινήσεις τους στις μάχες και τις ναυμαχίες. Η στρατηγική και η τακτική τους εξαρτιόνταν από τη συνεννόηση, την εκπαίδευση και τα σημάδια που χρησιμοποιούνταν για τον συγχρονισμό.

Τα μουσικά όργανα, όπως οι αυλοί και οι τρομπέτες, χρησιμοποιούνταν για να δώσουν σήματα και εντολές κατά τη διάρκεια της μάχης ή ναυμαχίας. Αυτά τα όργανα έβγαζαν συγκεκριμένους ήχους, οι οποίοι συνδέονταν με συγκεκριμένες ενέργειες, όπως η επίθεση, η υποχώρηση, η αλλαγή θέσης κ.λπ. Έτσι, η στρατιωτική μονάδα μπορούσε να εκτελέσει συγχρονισμένες κινήσεις με βάση τους ήχους που άκουγαν από το όργανο.

Οι σημαίες ή τα χρωματιστά υφάσματα χρησιμοποιούνταν για να μεταδώσουν εντολές σε μεγάλες αποστάσεις. Αυτή η μέθοδος ήταν συχνά απαραίτητη σε μάχες ή ναυμαχίες με πολλούς στρατιώτες και πλοία, όπου η επικοινωνία με τη φωνή ήταν αδύνατη λόγω του θορύβου ή της απόστασης. Για παράδειγμα, μια συγκεκριμένη σημαία μπορούσε να σημαίνει «επίθεση» ή «υποχώρηση».

Οι στρατιώτες και οι ναύτες ήταν εκπαιδευμένοι να ακολουθούν συγκεκριμένες τακτικές στην επίθεση ή την υποχώρηση, ακόμη και χωρίς να χρειάζονται χρονικά σημεία. Η εκπαίδευση σε μονάδες ήταν αυστηρή και βασιζόταν σε άμεσες και γρήγορες αντιδράσεις σύμφωνα με τις εντολές.

Σε μάχες που διαρκούσαν πολλές ώρες, η ώρα της ημέρας συχνά χρησιμοποιούταν ως φυσικό σημάδι για την πρόοδο των γεγονότων. Η θέση του ήλιου στον ουρανό μπορούσε να χρησιμεύσει ως καθοδήγηση για τον συγχρονισμό των ενεργειών, για παράδειγμα όταν η ημέρα έφτανε στη μέση ή το απόγευμα.

Οι στρατηγοί και οι ναυτικοί διοικητές ήταν εξαιρετικά εκπαιδευμένοι στη στρατηγική και τακτική, και μπορούσαν να συντονίσουν τις κινήσεις τους με αίσθηση του χρόνου και του χώρου, βασισμένοι στην εμπειρία και στην αντίληψή τους. Οι στρατιωτικοί ηγέτες έδιναν εντολές με έναν τρόπο που διασφάλιζε τη συγχρονισμένη δράση των στρατιωτών.

Στη ξηρά, οι στρατιώτες και οι φάλαγγες (μακρές σειρές στρατιωτών) κινούνταν συντονισμένα και είχαν προγραμματισμένα σχήματα που καθορίζονταν μέσω προηγούμενης εκπαίδευσης. Το ίδιο ίσχυε και για τις ναυμαχίες, όπου τα πλοία σχηματίζονταν σε αρμονικούς σχηματισμούς, όπως τον «κύκλο» ή τη «γραμμή», με σκοπό τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας.

Ο χρόνος και η ταχύτητα των κινήσεων στις μάχες και τις ναυμαχίες καθορίζονταν, λοιπόν, όχι από τα ρολόγια, αλλά από τις συνήθειες και τις στρατηγικές διαδικασίες που είχαν ενσωματωθεί στην εκπαιδευτική τους διαδικασία και τις επικοινωνιακές τεχνικές που είχαν αναπτύξει.