Η πιο διακριτική κίνηση στο κινητό που μοιάζει με φρουτάκια και ενεργοποιεί την ντοπαμίνη

Την κάνεις χωρίς να το σκέφτεσαι. Τραβάς την οθόνη προς τα κάτω, περιμένεις ένα κλάσμα του δευτερολέπτου και… νάτο: νέο περιεχόμενο, ειδοποιήσεις, κάτι φρέσκο να σε κρατήσει λίγο ακόμα. Είναι το λεγόμενο pull to refresh, και παρόλο που φαίνεται σαν μια απλή τεχνική λειτουργία, στην πραγματικότητα είναι ένα από τα πιο καλά κρυμμένα ψυχολογικά τρικ του σχεδιασμού εφαρμογών.

Η κίνηση αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι φτιαγμένη για να μοιάζει — λειτουργικά και ψυχολογικά — με το τράβηγμα του μοχλού σε ένα κουλοχέρη. Όπως και στα φρουτάκια, δεν ξέρεις τι θα εμφανιστεί. Μπορεί να μην έχει τίποτα. Μπορεί να έχει ένα viral βίντεο, ένα σχόλιο, ένα like ή μια νέα αλληλεπίδραση που σου δίνει την αίσθηση ότι «κάτι συμβαίνει». Και αυτή η προσμονή είναι που πυροδοτεί την έκκριση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο — της ίδιας χημικής ουσίας που ενεργοποιείται στον τζόγο, στα likes και στις ανταμοιβές.

Ο Loren Brichter, ο σχεδιαστής που εισήγαγε πρώτος αυτή τη λειτουργία στο Twitter το 2010, έχει δηλώσει αργότερα ότι δεν περίμενε η ιδέα του να εξελιχθεί σε μια μηχανή εθισμού. Ο ίδιος μάλιστα έχει εκφράσει τύψεις για το πώς αυτή η κίνηση χρησιμοποιείται πια σαν παγίδα προσοχής.

Το «pull to refresh» δεν είναι απλώς μια μέθοδος για να φορτώσει το feed σου. Είναι ένα κουμπί ψυχολογικής ανταμοιβής. Κάθε φορά που το τραβάς, ο εγκέφαλός σου περιμένει «να κερδίσει κάτι» — και όταν δεν εμφανίζεται τίποτα, προσπαθεί ξανά. Και ξανά. Και ξανά.

Το πιο έξυπνο στην υπόθεση είναι ότι δεν σου ζητά τίποτα. Μια κίνηση του δαχτύλου. Λίγο scrolling. Και όλος ο σχεδιασμός του mobile interface γίνεται ένα μικρό καζίνο τσέπης. Εσύ δεν νιώθεις ότι παίζεις. Απλώς ενημερώνεσαι. Αλλά το σώμα σου — και ο εγκέφαλός σου — έχουν άλλη άποψη.