Μπορεί να φτάσουμε κάποια στιγμή στον Άρη αλλά θα μπορούμε να επιστρέψουμε; Γιατί είναι σχεδόν αδύνατη η επιστροφή στη Γη για όσους πάνε;
Η πραγματική πρόκληση στον Άρη δεν είναι να φτάσεις, αλλά να επιστρέψεις. Γιατί το ταξίδι επιστροφής στη Γη είναι σχεδόν αδύνατο με τη σημερινή τεχνολογία.
Ο Άρης εδώ και δεκαετίες προκαλεί τη φαντασία της ανθρωπότητας. Αποστολές, σχέδια, οράματα για αποικίες. Και όμως, υπάρχει ένα σκοτεινό μυστικό που λίγοι παραδέχονται: το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι να φτάσεις στον Άρη. Είναι να επιστρέψεις πίσω στη Γη. Η πρόκληση δεν βρίσκεται στο πώς θα προσγειωθεί κάποιος στον κόκκινο πλανήτη, αλλά στο πώς θα καταφέρει να φύγει από εκεί.
Για να ξεκινήσει ένα σκάφος από την επιφάνεια του Άρη και να επιστρέψει στη Γη, απαιτείται ενέργεια αντίστοιχη της απογείωσης από τη Γη. Αν και η βαρύτητα του Άρη είναι χαμηλότερη, το σκάφος θα πρέπει να μεταφέρει καύσιμα, τρόφιμα, εξοπλισμό και επιβάτες, σε ένα περιβάλλον όπου τίποτα δεν παρέχεται έτοιμο. Οι ποσότητες καυσίμων που απαιτούνται για μια αποστολή επιστροφής είναι τόσο τεράστιες που θα ήταν πρακτικά αδύνατο να μεταφερθούν έτοιμες από τη Γη χωρίς να πολλαπλασιαστεί το κόστος και το βάρος.
Η λύση που προτείνουν οι επιστήμονες είναι να παραχθούν τα καύσιμα στον Άρη. Η ιδέα βασίζεται στη χρήση του διοξειδίου του άνθρακα της αρειανού ατμόσφαιρας για την παραγωγή μεθανίου και οξυγόνου. Αλλά η τεχνολογία αυτή, αν και θεωρητικά εφικτή, δεν έχει ακόμα δοκιμαστεί σε κλίμακα και σε συνθήκες απόλυτης απομόνωσης, όπου κάθε λάθος μπορεί να σημαίνει την καταδίκη ολόκληρης της αποστολής.
Επιπλέον, το ταξίδι επιστροφής εξαρτάται από τις πολύ αυστηρές ευθυγραμμίσεις των πλανητών. Η Γη και ο Άρης ευθυγραμμίζονται με τρόπο που ευνοεί τα ταξίδια μόνο κάθε 26 μήνες. Αν ένα σκάφος χάσει αυτό το παράθυρο εκτόξευσης, το πλήρωμα θα πρέπει να περιμένει πάνω από δύο χρόνια στον Άρη για την επόμενη ευκαιρία. Και αυτό προϋποθέτει ότι τα συστήματα υποστήριξης ζωής θα παραμείνουν σε λειτουργία όλο αυτό το διάστημα, σε ένα περιβάλλον χωρίς φυσική προστασία από ακτινοβολία και με περιορισμένους πόρους.
Το ανθρώπινο σώμα, έπειτα από μήνες σε χαμηλή βαρύτητα και μακροχρόνια έκθεση σε κοσμική ακτινοβολία, κινδυνεύει να αποδυναμωθεί σε σημείο που ακόμα και η επιστροφή στην κανονική βαρύτητα της Γης να αποδειχθεί εξουθενωτική. Η ακτινοβολία στο διάστημα μεταξύ Άρη και Γης, καθώς και στην επιφάνεια του Άρη, είναι αρκετή για να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο DNA, μειώνοντας το προσδόκιμο ζωής των αστροναυτών και αυξάνοντας τον κίνδυνο καρκίνου και άλλων ασθενειών.
Ο τεχνολογικός εξοπλισμός, από τα σκάφη μέχρι τα συστήματα επικοινωνίας και υποστήριξης ζωής, είναι επίσης ένα κρίσιμο ζήτημα. Σε μια αποστολή που διαρκεί χρόνια, χωρίς δυνατότητα επισκευής ή αντικατάστασης, η φθορά του εξοπλισμού μπορεί να γίνει μοιραία. Ένα μικρό τεχνικό πρόβλημα, που στη Γη θα λυνόταν σε λίγες ώρες, στον Άρη μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο.
Ο Άρης μπορεί να είναι το επόμενο βήμα της ανθρωπότητας προς τα αστέρια, αλλά για όσους τολμήσουν να τον πατήσουν, το εισιτήριο επιστροφής δεν θα είναι καθόλου δεδομένο. Θα είναι ένα στοίχημα με τον χρόνο, την τεχνολογία, την ανθρώπινη αντοχή και τις ίδιες τις δυνάμεις της φύσης. Και ίσως, όπως συνέβη με τις πρώτες αποστολές στις άγνωστες θάλασσες της Γης, κάποιοι να γράψουν την ιστορία όχι επειδή γύρισαν, αλλά επειδή τόλμησαν να φύγουν.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
