Μπορεί να ήταν μαθηματικός, φιλόσοφος, γεωμέτρης και μουσικός αλλά ο Πυθαγόρας δεν έτρωγε κουκιά γιατι ήταν παλιά άνθρωποι

Ανάμεσα στους κανόνες που όριζαν τη ζωή των Πυθαγορείων υπήρχε ένας που ξεχώριζε για την αλλόκοτη αυστηρότητά του: η απόλυτη αποχή από τα κουκιά. Δεν ήταν απλώς διατροφική επιλογή ή προτίμηση. Ήταν απαγόρευση, εντολή, ένα είδος ιερής αποστροφής. Ο Πυθαγόρας, ο φιλόσοφος και μαθηματικός που έφτασε να ταυτίζεται με την έννοια της αρμονίας και της λογικής, έβλεπε στα κουκιά κάτι που ξεπερνούσε τα όρια της τροφής. Πίστευε, σύμφωνα με αρχαίες πηγές, ότι τα κουκιά σχετίζονται άμεσα με τον κύκλο της ζωής και του θανάτου, ότι συνδέονται με τις ψυχές των νεκρών. Για την ακρίβεια, πίστευε ότι τα κουκιά ήταν άνθρωποι.

Η φράση αυτή, όσο εξωφρενική κι αν ακούγεται, δεν είναι απλώς λαϊκός μύθος. Αναφέρεται με μικρές παραλλαγές από αρχαίους συγγραφείς όπως ο Διογένης Λαέρτιος, ο Πορφύριος και ο Ιάμβλιχος, οι οποίοι καταγράφουν τη διδασκαλία και τη ζωή των Πυθαγορείων αιώνες μετά τον θάνατό τους. Ο Πυθαγόρας, λένε, θεωρούσε ότι τα κουκιά είναι οι πύλες από τις οποίες ανεβαίνουν οι ψυχές από τον Κάτω Κόσμο. Επειδή η μετεμψύχωση —η πίστη ότι οι ψυχές μεταφέρονται από σώμα σε σώμα— ήταν θεμελιώδης στη φιλοσοφία του, η κατανάλωση κουκιών ερχόταν σε σύγκρουση με τη βασική του κοσμοθεωρία: να μην σκοτώσεις, να μην φας, να μην καταστρέψεις αυτό που ίσως ήταν κάποτε άνθρωπος, και μπορεί να ξαναγίνει.

Η σύνδεση κουκιών και ψυχών δεν ήταν αυθαίρετη. Στην αρχαιότητα, τα κουκιά είχαν μια παράξενη θέση στα τελετουργικά. Ήταν μέρος ταφικών προσφορών, σύμβολο γονιμότητας αλλά και φθοράς, καθώς η σκούρα και μαλακή εσωτερική τους σύσταση θύμιζε οργανική ύλη που διαλύεται. Στην Αρχαία Αθήνα, οι κουκιά χρησιμοποιούνταν και στις πολιτικές ψηφοφορίες — άλλος ένας πιθανός λόγος για την αποστροφή των Πυθαγορείων, οι οποίοι αρνούνταν κάθε συμμετοχή στην πολιτική διαδικασία. Το κουκί ήταν κάτι περισσότερο από τροφή. Ήταν σύμβολο μετάβασης, όριο, θύρα.

Στη σύγχρονη εποχή, κάποιοι μελετητές προσπάθησαν να δώσουν μια βιολογική εξήγηση στην πυθαγόρεια αποχή. Η πάθηση που είναι γνωστή ως φαβισμός (από τη λατινική ονομασία του κουκιού, fava) είναι μια γενετική ανεπάρκεια ενζύμου (G6PD) που προκαλεί αιμολυτική κρίση σε όσους καταναλώσουν κουκιά. Η διαταραχή αυτή είναι ιδιαίτερα συχνή στη Μεσόγειο και ιδίως στη νότια Ιταλία και την Ελλάδα — δηλαδή περιοχές όπου άνθισαν οι Πυθαγόρειες κοινότητες. Είναι πιθανό, λοιπόν, ότι κάποιοι ακολούθησαν τον κανόνα όχι μόνο για φιλοσοφικούς αλλά και για πρακτικούς λόγους, επειδή υπήρξαν πραγματικά θύματα των κουκιών.