Δεν φτάνει που δεν είχαν τηλεόραση στην Ελλάδα, τους απαγόρευαν να έχουν ραδιόφωνο χωρίς άδεια
Δεν έφτανε που δεν είχαν τηλεόραση. Για να έχεις ραδιόφωνο έπρεπε να πάρεις άδεια από το κράτος.
Στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου, όταν η λέξη “τηλεόραση” δεν υπήρχε ούτε ως φαντασία, υπήρχε κάτι πολύ πιο απλό — το ραδιόφωνο. Και όμως, ούτε αυτό ήταν εντελώς “νόμιμο”. Για να έχεις ραδιόφωνο στο σπίτι σου, έπρεπε να πάρεις άδεια από το κράτος. Κυριολεκτικά. Ένα επίσημο χαρτί που σου επέτρεπε να… ακούς.
Η πρακτική αυτή ξεκίνησε επί Μεταξά και συνεχίστηκε για δεκαετίες. Ο ραδιοφωνικός δέκτης θεωρούνταν ευαίσθητο μέσο. Δεν ήταν μόνο για μουσική. Μπορούσες να πιάσεις και ξένους σταθμούς, όπως το BBC. Και αυτό, σε εποχές ελέγχου της πληροφορίας, ήταν επικίνδυνο. Ο ακροατής μετατρεπόταν σε ύποπτο.
Το κράτος χορηγούσε ειδικές άδειες κατοχής. Αν δεν την είχες, το ραδιόφωνό σου μπορούσε να κατασχεθεί. Υπήρχε ακόμη και “σήμα χρήσης”, σαν αυτοκόλλητο ή ταμπελάκι, που έμπαινε πάνω στη συσκευή. Όπως σήμερα βάζεις ταυτότητα σε κατοικίδιο, τότε έβαζες ταυτότητα στο ραδιόφωνο σου.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, τα πράγματα έγιναν πιο σκοτεινά. Η ακρόαση “εχθρικών σταθμών” απαγορευόταν ρητά. Οποιοσδήποτε άκουγε αγγλικούς ή συμμαχικούς πομπούς μπορούσε να συλληφθεί και να θεωρηθεί κατάσκοπος. Οι περισσότεροι έκρυβαν τα ραδιόφωνά τους, τα σκέπαζαν με κουβέρτες ή τα έθαβαν σε αυλές.
Η παράνομη ακρόαση συνεχίστηκε και στον Εμφύλιο. Ακόμα και στη δεκαετία του ’50, οι έλεγχοι υπήρχαν. Οι ιδιωτικοί σταθμοί ήταν ανύπαρκτοι. Μόνο κρατικοί. Η ενημέρωση έβγαινε από ένα μικρόφωνο, εγκεκριμένο από την εξουσία. Και όποιος είχε δέκτη, χρειαζόταν χαρτί.
Η αλλαγή άρχισε να έρχεται μετά τη Μεταπολίτευση. Όμως το μονοπώλιο του κρατικού ραδιοφώνου κράτησε μέχρι το 1987, όταν ιδρύθηκαν οι πρώτοι δημοτικοί και ιδιωτικοί σταθμοί. Μέχρι τότε, το ραδιόφωνο ήταν “ελεγχόμενο αγαθό”. Όχι μέσο ψυχαγωγίας, αλλά εργαλείο προπαγάνδας και φόβου.
Σήμερα, ένα κινητό έχει δεκάδες εφαρμογές ραδιοφώνου. Ο καθένας μπορεί να εκπέμψει από το σπίτι του. Και μόνο αν σκεφτείς ότι κάποτε χρειαζόταν κρατική άδεια για να γυρίσεις το κουμπί, καταλαβαίνεις τι σημαίνει ελευθερία πληροφορίας.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
