Δεν ήταν Κρητικός. Ο Αλέξης Ζορμπάς γεννήθηκε στη Μακεδονία και δεν του έμοιαζε καθόλου ο Άντονι Κουίν

Όταν ο Άντονι Κουίν χόρευε συρτάκι στην παραλία, εκατομμύρια θεατές πίστεψαν ότι έβλεπαν τον Αλέξη Ζορμπά. Στην πραγματικότητα, δεν έβλεπαν ούτε τη χώρα του, ούτε τη μορφή του, ούτε τον ίδιο τον άνθρωπο. Ο αληθινός Ζορμπάς γεννήθηκε στη Μακεδονία, δούλευε στα μεταλλεία και ήταν τόσο διαφορετικός από τον κινηματογραφικό του δίδυμο, που μάλλον δεν θα τον αναγνώριζε ούτε ο ίδιος.

Το πραγματικό του όνομα ήταν Γεώργιος Ζορμπάς. Γεννήθηκε γύρω στο 1865 στον Κολινδρό Πιερίας, μια μικρή μακεδονίτικη κωμόπολη με κερασιές, πλατάνια και νερόμυλους. Ο πατέρας του ήταν έμπορος γεωργικών προϊόντων. Ο ίδιος μεγάλωσε με τρία πράγματα: σκληρή δουλειά, φτώχεια και βαθιά αγάπη για τη ζωή. Δεν είχε σπουδάσει, δεν ήξερε γράμματα. Αλλά είχε τη σοφία του δρόμου και μια θεώρηση του κόσμου που εντυπωσίαζε.

Ο Ζορμπάς εργάστηκε στα βουνά του Ταΰγετου και του Άθωνα, στα μεταλλεία της Μάνης και της Χαλκιδικής. Το 1915 γνώρισε τον Νίκο Καζαντζάκη όταν και οι δύο εργάζονταν σε μεταλλεία λιγνίτη στην Πραστοβά. Εκεί ξεκίνησε μια φιλία σχεδόν μυθική, που αργότερα έγινε βιβλίο.

Όμως ο Ζορμπάς δεν είχε τίποτα το φολκλόρ. Δεν ήταν εξωστρεφής εραστής της μουσικής, δεν χόρευε στις παραλίες ούτε μιλούσε με παροιμίες. Ήταν φιλόσοφος του ενστίκτου, βαθιά στοχαστικός, με λόγια που θύμιζαν Σωκράτη σε μορφή αγράμματου εργάτη. Στις επιστολές του Καζαντζάκη διαβάζουμε έναν Ζορμπά που κλαίει για τον θάνατο του παιδιού του, που μιλά για την ύπαρξη, για το Θεό, για τον θάνατο. Που λέει: «Δεν φοβάμαι τίποτα. Δεν ελπίζω τίποτα. Είμαι λεύτερος.» Λόγια που ο Καζαντζάκης υιοθέτησε και χάραξε στον τάφο του.

Ο Άντονι Κουίν, αν και συγκλονιστικός στον ρόλο του, έπαιξε έναν Ζορμπά που δεν υπήρξε ποτέ. Η επιλογή της Κρήτης, του συρτακίου, του μεσογειακού ταμπεραμέντου ήταν δημιουργικές επιλογές των δημιουργών της ταινίας. Δεν βασίστηκαν στην ιστορική πραγματικότητα. Ο Ζορμπάς δεν ήταν Κρητικός, και δεν ήταν χορευτής. Ήταν κάτι πολύ βαθύτερο: ένας απλός άνθρωπος που δίδασκε τη χαρά και τον πόνο χωρίς να το ξέρει.

Πέθανε το 1941 στη Σκόδρα της Αλβανίας, την ώρα που η Ευρώπη καιγόταν. Ούτε τάφος, ούτε άγαλμα, ούτε μνημείο. Μόνο ένα παλιό σπίτι στον Κολινδρό, ξεχασμένο από όλους. Κι όμως, από αυτό το σπίτι ξεκίνησε ένας άνθρωπος που έγινε σύμβολο. Μόνο που το σύμβολο, τελικά, δεν του έμοιαζε καθόλου.