Διέδιδαν ότι ήταν ιερόδουλη για να δυσφημίσουν τον άντρα της;

Η Ασπασία από τη Μίλητο είναι ένα από τα πιο αινιγματικά πρόσωπα της αρχαίας Αθήνας. Έζησε στον Χρυσό Αιώνα του Περικλή, υπήρξε σύντροφος του πιο ισχυρού άντρα της εποχής και λέγεται ότι είχε μεγάλη επιρροή πάνω του. Όμως, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία, οι φήμες γύρω από το όνομά της δεν είχαν τέλος. Λέγεται ότι ήταν εταίρα, ότι διατηρούσε οίκο ανοχής, ότι διέφθειρε νεαρές γυναίκες, ακόμα και ότι έφταιγε για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Ήταν όμως όλα αυτά αλήθεια ή μήπως κάποιοι τη στοχοποίησαν για να πλήξουν τον Περικλή;

Οι περισσότερες πηγές που αναφέρονται στην Ασπασία προέρχονται από κωμικούς ποιητές, οι οποίοι λάτρευαν να σατιρίζουν τους ισχυρούς. Στην αρχαία Αθήνα, αν ήθελες να βλάψεις έναν πολιτικό, δεν αρκούσε να επιτεθείς στον ίδιο – χτυπούσες και τους ανθρώπους γύρω του. Η Ασπασία, ως γυναίκα, ξένη και σύντροφος του πιο ισχυρού άντρα της πόλης, ήταν ο ιδανικός στόχος. Πολλοί ισχυρίζονταν πως δεν ήταν απλώς η σύντροφος του Περικλή, αλλά μια πανίσχυρη φιγούρα που τον επηρέαζε, του έδινε πολιτικές συμβουλές και είχε άποψη για τα πάντα. Μια τέτοια γυναίκα δεν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή από τους συντηρητικούς Αθηναίους.

Ανάμεσα στις κατηγορίες που κυκλοφορούσαν, μία από τις πιο ακραίες ήταν ότι εξαιτίας της ξέσπασε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος. Ο Αριστοφάνης, σε μια από τις κωμωδίες του, παρουσιάζει τον Περικλή να ξεκινά τον πόλεμο ως αντίποινα επειδή κάποιοι Μεγαρείς απήγαγαν γυναίκες από τον οίκο της Ασπασίας. Η ιδέα ότι μια εταίρα προκάλεσε μια σύγκρουση που κράτησε σχεδόν 30 χρόνια είναι, αν μη τι άλλο, υπερβολική. Αλλά τέτοιες ιστορίες άρεσαν στον κόσμο και διαδόθηκαν εύκολα.

Το βέβαιο είναι ότι η Ασπασία δεν ήταν μια τυπική γυναίκα της εποχής της. Είχε μόρφωση, είχε κύρος και συναναστρεφόταν τους σημαντικότερους άντρες της Αθήνας, ακόμα και τον Σωκράτη. Κάποιοι πίστευαν πως ήταν μια έξυπνη γυναίκα που ήξερε να μιλά, ενώ άλλοι έβλεπαν σε αυτήν μια επικίνδυνη ξένη που έπρεπε να δυσφημιστεί. Τελικά, κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ποια ήταν η πραγματική Ασπασία, γιατί τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε είναι λιγοστά και αμφισβητήσιμα. Αυτό που μένει είναι ο μύθος της: μια γυναίκα που ξεχώρισε σε μια εποχή όπου οι γυναίκες έπρεπε να μένουν στο παρασκήνιο.