Πως καταλαβαίνουν από ένα dna test αν κατάγεσαι από την Τουρκία, την Αλβανία, την Ιταλία ή την Ελλάδα

Στα σύγχρονα γενετικά εργαστήρια, κάθε σταγόνα σάλιου γίνεται μια πύλη στο παρελθόν. Τα τεστ DNA δεν βλέπουν διαβατήρια ούτε σημαίες, αλλά αλληλουχίες νουκλεοτιδίων που κουβαλούν ιστορία χιλιάδων ετών. Οι επιστήμονες συγκρίνουν αυτές τις αλληλουχίες με τεράστιες βάσεις δεδομένων που περιέχουν το DNA ανθρώπων με καταγεγραμμένη καταγωγή σε συγκεκριμένες περιοχές για πολλές γενιές.

Το μυστικό βρίσκεται σε μικρές γενετικές παραλλαγές που λέγονται SNPs. Αυτά τα σημεία λειτουργούν σαν μοριακά σημάδια καταγωγής, αφού η συχνότητά τους διαφέρει από πληθυσμό σε πληθυσμό. Ένας συγκεκριμένος συνδυασμός μπορεί να εμφανίζεται συχνότερα στην Ήπειρο, λιγότερο στη Σικελία και σπανιότερα στην Κεντρική Ανατολία. Το λογισμικό αναλύει εκατοντάδες χιλιάδες τέτοια σημεία και δημιουργεί ένα στατιστικό αποτύπωμα.

Η Ανατολική Μεσόγειος και τα Βαλκάνια είναι από τις πιο δύσκολες περιοχές για να χαρτογραφηθεί η καταγωγή. Οι εμπορικοί δρόμοι της αρχαιότητας, οι κατακτήσεις της Ρώμης, οι Βυζαντινές και Οθωμανικές μετακινήσεις, αλλά και οι πιο πρόσφατες μεταναστεύσεις του 20ού αιώνα έχουν δημιουργήσει ένα συνεχές γενετικό τοπίο. Έτσι, ένας κάτοικος της Κέρκυρας μπορεί να μοιράζεται περισσότερα γενετικά στοιχεία με κάποιον από το Μπάρι παρά με κάποιον από την Κρήτη.

Η Τουρκία εμφανίζει υψηλά ποσοστά γονιδίων κοινών με την Ελλάδα και την Αλβανία, αλλά διατηρεί επίσης ένα μικρό ποσοστό κεντροασιατικών δεικτών, κατάλοιπο των Σελτζούκων και των Οθωμανών. Η Αλβανία δείχνει εντυπωσιακή συνέχεια από την αρχαιότητα, με σλαβικές και ιταλικές εισροές να την διαφοροποιούν ελαφρά. Η Νότια Ιταλία και η Σικελία έχουν έντονα ελληνικά στοιχεία από τη Μεγάλη Ελλάδα, αλλά και ίχνη από Άραβες, Νορμανδούς και Ισπανούς.

Τα reference panels που χρησιμοποιούν οι εταιρείες, όπως η 23andMe ή η Ancestry, περιέχουν γονιδιώματα ανθρώπων που οι πρόγονοί τους ζούσαν σε μια περιοχή για τουλάχιστον δύο αιώνες. Όσο μεγαλύτερο και πιο ποικιλόμορφο είναι το panel, τόσο μεγαλύτερη η ακρίβεια. Ωστόσο, σε περιοχές με συνεχή ανάμειξη πληθυσμών, ακόμη και τα καλύτερα μοντέλα δίνουν αποτελέσματα με ποσοστά πιθανότητας και όχι βεβαιότητα.

Οι haplogroups προσφέρουν επιπλέον στοιχεία. Ομάδες όπως το J-M172 και το E-M78 είναι συχνές σε Ελλάδα, Ιταλία και Τουρκία, ενώ υποκατηγορίες του R-M269 απλώνονται σε όλη την Ευρώπη αλλά με διαφορετικές συχνότητες. Οι μικρές διαφορές στις υποομάδες τους μπορούν να υποδείξουν πιθανές ρίζες, αλλά χρειάζονται στατιστική στήριξη για να βγάλουν νόημα.

Η πρόοδος της τεχνολογίας υπόσχεται ακόμη μεγαλύτερη ανάλυση. Νέα αλγοριθμικά μοντέλα προσπαθούν να ξεχωρίσουν περιοχές που σήμερα «μπερδεύονται» στα αποτελέσματα, όπως η Ήπειρος με τη Νότια Αλβανία ή η Κρήτη με τα Δωδεκάνησα και τις τουρκικές ακτές. Ωστόσο, η γενετική αφήγηση αυτών των τόπων είναι τόσο πλεγμένη που η γραμμή ανάμεσα στο «ελληνικό», «τουρκικό», «αλβανικό» ή «ιταλικό» DNA συχνά είναι περισσότερο πολιτισμική παρά βιολογική.

Τα DNA τεστ δεν αποκαλύπτουν εθνικότητα με νομικούς όρους αλλά δείχνουν με ποιον μοιράζεσαι μεγαλύτερο κομμάτι της βιολογικής σου ιστορίας. Στην Ανατολική Μεσόγειο, αυτή η ιστορία είναι κοινή, περίπλοκη και βαθιά ριζωμένη σε γεγονότα που διαμόρφωσαν λαούς και ταυτότητες πολύ πριν υπάρξουν τα σημερινά σύνορα.

Διαβάστε επίσης

H δίκη της Ερίθας: το πιο παλιό νομικό δράμα της Ευρώπης στις φλόγες της μυκηναϊκής Πύλου

Ο λαός που έγραψε με ήχους και άλλαξε τον κόσμο