Άλλαξε όνομα, θρήσκευμα και πατρίδα για να κυβερνήσει την Ήπειρο – και τον πρόδωσε η ίδια του η γυναίκα

Ήταν Ιταλός. Κόμης Παλατινός της Ζακύνθου και της Κεφαλονιάς. Κι όμως, τον θυμούνται στην Ήπειρο ως Δούκα Κομνηνό. Γιατί εκείνος, για να κρατήσει την εξουσία, δεν δίστασε ούτε να δολοφονήσει τον ίδιο του τον αδελφό, ούτε να αλλάξει θρήσκευμα, ούτε και να εξελληνίσει το όνομά του. Και στο τέλος, τον πρόλαβε ένα ποτήρι με δηλητήριο από την ίδια του τη γυναίκα.

Το 1323, ο Ιωάννης Ορσίνι έγινε ο άνθρωπος που κανείς δεν εμπιστευόταν και όλοι φοβόντουσαν. Ο αδελφός του, Νικόλαος Ορσίνι, είχε ήδη κληρονομήσει από τον πατέρα τους την εξουσία στα Επτάνησα και την Ήπειρο. Ο Ιωάννης όμως είχε άλλα σχέδια. Οργάνωσε τη δολοφονία του, πήρε τις επαρχίες και ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη για να πάρει τη νομιμότητα.

Στην Πόλη έδωσε όρκο υποταγής στον Ανδρόνικο Β΄ Παλαιολόγο. Βαπτίστηκε Ορθόδοξος, και άφησε πίσω του το ιταλικό του όνομα. Πλέον λεγόταν Ιωάννης Κομνηνός Δούκας. Το όνομα είχε βάρος στην Ήπειρο, καθώς προερχόταν από τη βυζαντινή δυναστεία που είχε διοικήσει την περιοχή πριν την εισβολή των Φράγκων. Ο Ιωάννης ήξερε πώς να γίνεται αρεστός.

Παντρεύτηκε την Άννα Αγγελίνα, από οικογένεια των δεσποτών της Ηπείρου. Ήταν μακρινή ξαδέλφη της μητέρας του και εγγονή του Νικηφόρου Α’, του ίδιου του δεσπότη που κάποτε είχε κυβερνήσει με αίγλη την περιοχή. Με την κίνηση αυτή, ο Ιωάννης μπήκε στους τοπικούς κύκλους εξουσίας σαν να ήταν ένας από αυτούς.

Η εξουσία του, όμως, είχε πολλά μέτωπα. Οι Ναπολιτάνοι εισέβαλαν στα νησιά του. Το 1325, ο δούκας της Γραβίνας κατέλαβε τη Ζάκυνθο και την Κεφαλονιά. Οι Ορσίνι έχασαν κάθε επιρροή στα Επτάνησα και ο Ιωάννης αναγκάστηκε να περιοριστεί στην Ήπειρο.

Ακόμα κι εκεί, προσπαθούσε να εδραιώσει τη θέση του. Ο Κωνσταντίνος ο Ερμονικός, λόγιος της εποχής, ανέλαβε να μεταφράσει τον Όμηρο σε απλή ελληνική, με εντολή του Ιωάννη. Ήταν μια συμβολική κίνηση: να δείξει πως η αυλή του ήταν ελληνική, μορφωμένη, συνεχιστής του Βυζαντίου.

Όμως η ιστορία είχε άλλη πορεία. Το 1335, ο Ιωάννης έπεσε θύμα μιας αργής, αθόρυβης εκδίκησης. Η Άννα Αγγελίνα, η γυναίκα που τον είχε βοηθήσει να νομιμοποιηθεί, φέρεται να τον δηλητηρίασε. Κάποιοι λένε πως η σχέση τους είχε διαλυθεί, άλλοι πως ήθελε να προστατεύσει τα παιδιά της, βλέποντας τον Ιωάννη να βυθίζεται στην απομόνωση και την αποτυχία.

Ο γιος τους, Νικηφόρος Β’, έγινε δεσπότης αμέσως μετά. Κράτησε για λίγο την εξουσία, την έχασε, την ξαναπήρε, και την άφησε σε Σέρβους, σε Αλβανούς και τελικά σε Ιταλούς. Η κόρη του Ιωάννη, Θωμαΐδα, παντρεύτηκε έναν Σέρβο πρίγκιπα και η κόρη τους, Μαρία, κυβέρνησε την Ήπειρο όταν πια όλα είχαν καταρρεύσει.

Ο Ιωάννης Ορσίνι, ή Ιωάννης Κομνηνός Δούκας, ανήκει στους ηγεμόνες που για να κρατήσουν την εξουσία, δέχτηκαν να αλλάξουν τα πάντα: θρησκεία, πατρίδα, όνομα, οικογένεια. Στο τέλος όμως, η ιστορία τον τίμησε μόνο με έναν ψίθυρο: πέθανε μόνος, σε ένα κάστρο της Ηπείρου, από το δηλητήριο της ίδιας του της γυναίκας.