Έδωσε τους γιους της, την περιουσία της, τη ζωή της. Ποιος θυμάται την Ελισάβετ Υψηλάντη;

Γεννήθηκε στο Ιάσιο το 1770, κόρη της οικογένειας Βακαρέσκου, μιας παλιάς ηπειρώτικης γενιάς με ρίζες στη Μολδαβία. Η Ελισάβετ μεγάλωσε μέσα σε αυλές ηγεμόνων, με γνώσεις, πειθαρχία και αίσθηση καθήκοντος. Δεν της είχε πει κανείς ότι μια μέρα θα γινόταν ο σιωπηλός πυρήνας μιας ολόκληρης επανάστασης.

Ήταν η δεύτερη σύζυγος του ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας, Κωνσταντίνου Υψηλάντη. Μαζί απέκτησαν επτά παιδιά. Τρία απ’ αυτά θα έγραφαν το όνομά τους στην Ιστορία: ο Αλέξανδρος, ο Δημήτριος και ο Νικόλαος. Μα κι εκείνη δεν έμεινε πίσω.

Τα σαλόνια του σπιτιού της δεν ήταν απλώς φιλολογικά. Ήταν χώροι συνωμοσίας. Οι “βραδιές ποίησης” που διοργάνωνε ήταν προπέτασμα καπνού για τους Φιλικούς. Εκεί έπεσαν οι πρώτες υπογραφές, εκεί ακούστηκε πρώτη φορά το “ή τώρα ή ποτέ”.

Δεν φοβήθηκε τον Σουλτάνο, ούτε όταν εκείνος δήμευσε όλη την περιουσία της οικογένειας μετά τον θάνατο του συζύγου της. Ό,τι της απέμεινε το έδωσε στον Αγώνα. Κοσμήματα, εισοδήματα, σπίτια, ακόμα και δανεικά από φίλους. Όλα έμπαιναν σε καράβια με προορισμό τον Μοριά και τα νησιά. Δεν κράτησε τίποτα.

Όταν οι γιοι της πολεμούσαν, εκείνη στεκόταν πίσω τους σαν βράχος. Η παρουσία της στη Φιλική Εταιρεία δεν ήταν τυπική. Ήταν εκεί, με άποψη, με προτάσεις, με επαφές. Ήταν, όπως τη φώναζαν, η “Πρωτομάνα των Φιλικών”.

Πέρασε τα τελευταία της χρόνια στην Οδησσό, χωρίς χρήματα, χωρίς πατρίδα, με μόνη της παρηγοριά τις αναμνήσεις και τις επιστολές των παιδιών της. Πέθανε στις 2 Οκτωβρίου 1866, πλήρης ημερών αλλά ξεχασμένη από όλους, μακριά απ’ την Ελλάδα που βοήθησε όσο λίγοι να γεννηθεί.