Έγραψε άρθρο κατά του βασιλιά και έγινε πρωθυπουργός. Μετά είπε Δυστυχώς επτωχεύσαμεν

Το 1874, η Ελλάδα ζούσε μέσα στο χάος. Οι κυβερνήσεις άλλαζαν με βασιλική υπογραφή, όχι με ψήφο. Οι βουλευτές ήταν υποχείρια, οι υπουργοί μαριονέτες. Κι ενώ όλοι σιωπούσαν, ένας άντρας άφησε την πολιτική για λίγο και πήρε την πένα. Το άρθρο του, με τίτλο «Τις πταίει;», δεν ήταν καταγγελία. Ήταν πόλεμος. Και μέσα σε λίγες μέρες, ο συγγραφέας του από βουλευτής έγινε πρωθυπουργός.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης δεν έγραψε ανώνυμα. Υπέγραψε με το όνομά του και κατηγόρησε ευθέως τον βασιλιά Γεώργιο Α΄ ότι καταστρατηγεί τη δημοκρατία. Είπε ότι δεν πρέπει να διορίζεται πρωθυπουργός όποιος έχει την εύνοια του στέμματος, αλλά όποιος έχει την πλειοψηφία της Βουλής. Το κείμενο ήταν τόσο τολμηρό, ώστε η κυβέρνηση το θεώρησε σχεδόν επαναστατικό. Η φράση του «Η αρχή της δεδηλωμένης πρέπει να καθιερωθεί» έμελλε να αλλάξει την ιστορία του ελληνικού κοινοβουλευτισμού.

Ο θόρυβος ήταν εκκωφαντικός. Ο λαός μίλαγε γι’ αυτό στους δρόμους, η εφημερίδα εξαντλήθηκε, και ο Τρικούπης συνελήφθη. Όμως ο βασιλιάς κατάλαβε πως τα πράγματα δεν θα ησύχαζαν αν δεν έκανε κάτι. Μέσα σε λίγες μέρες, διόρισε τον ίδιο τον Τρικούπη ως υπηρεσιακό πρωθυπουργό. Ένας άνθρωπος που δεν άφησε φυλλάδιο σε καφενείο χωρίς να γράψει την άποψή του, βρέθηκε ξαφνικά στο τιμόνι της χώρας, επειδή… τόλμησε να του πει την αλήθεια.

Τον επόμενο χρόνο, το 1875, εκλέχθηκε με καθαρή πλειοψηφία. Και τότε ήταν που άρχισε το πραγματικό του έργο. Έφερε την Ελλάδα στο κατώφλι του 20ού αιώνα. Δημιούργησε υποδομές, σιδηροδρόμους, δρόμους, υδραγωγεία. Όλα αυτά με δάνεια. Δάνεια που φούσκωσαν, κακοδιαχειρίστηκαν από τους διαδόχους του και τελικά τον έφεραν να σταθεί στο βήμα της Βουλής το 1893 και να πει την εμβληματική φράση: «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν».

Αυτή η φράση τον στοίχειωσε. Έγινε το σήμα κατατεθέν του. Όμως κανείς δεν θυμάται ότι πρώτα από όλα ήταν ο μόνος Έλληνας που έγινε πρωθυπουργός εξαιτίας ενός άρθρου. Κι όχι ενός άρθρου που γλείφει ή κολακεύει, αλλά ενός που δείχνει το στέμμα με το δάχτυλο και ρωτά «ποιος φταίει;». Ο Τρικούπης απάντησε: «ο βασιλιάς». Και η Ελλάδα του απάντησε: «Εσύ να μας κυβερνήσεις».