Έκαναν μπάνιο κάθε μέρα, αιώνες πριν τον Ιπποκράτη. Οι Έλληνες ήταν μανιακοί με την καθαριότητα
Όταν οι άλλοι απέφευγαν το νερό, οι Έλληνες λούζονταν καθημερινά.
Την ώρα που άλλοι λαοί θεωρούσαν την καθαριότητα απειλή για την ψυχή ή χάσιμο χρόνου, οι Έλληνες είχαν ήδη υιοθετήσει το μπάνιο ως αναγκαία καθημερινή ιεροτελεστία. Ο Όμηρος, αιώνες πριν εμφανιστεί ο Ιπποκράτης και η επιστημονική ιατρική, περιγράφει σκηνές όπου οι ήρωες πλένονται μετά από κάθε μάχη, πριν από κάθε γεύμα και πριν από κάθε σημαντική στιγμή της ζωής τους.
Το νερό, το λάδι και το ξύσιμο με την στλεγγίδα ήταν το τυπικό τριπλό τελετουργικό για να θεωρείται κάποιος καθαρός. Οι Έλληνες έπλεναν όχι μόνο το σώμα αλλά και τα μαλλιά, τα γένια, τα χέρια και τα πόδια. Οι σκλάβοι ή οι υπηρέτες συχνά βοηθούσαν στο τελετουργικό, ρίχνοντας χλιαρό νερό με λεκάνες ή από μεγάλα αγγεία, φτιαγμένα με περίτεχνη τέχνη και αφιερωμένα ειδικά για αυτό τον σκοπό.
Τα δημόσια λουτρά δεν ήταν ρωμαϊκή επινόηση, όπως συχνά πιστεύεται. Οι αρχαιότερες αναφορές σε τέτοιους χώρους βρίσκονται στην Ελλάδα, με πολυτελή κτίσματα, λουτρώνες, βρύσες και αποχετεύσεις που αποδεικνύουν πόσο σημαντική θεωρούνταν η καθαριότητα όχι μόνο για την υγεία αλλά και για την κοινωνική εικόνα.
Η σύνδεση της καθαριότητας με την τιμή και την αγνότητα φαίνεται ακόμα πιο καθαρά όταν βλέπουμε ότι οι άνθρωποι λούζονταν πριν από θυσίες, γάμους και τελετές. Ακόμα και οι θεοί παρουσιαζόντουσαν σε λουτρικές σκηνές: η Αθηνά εμφανίζεται να λούζεται με ιερό νερό πριν πάρει μορφή θνητής. Το καθαρό σώμα σήμαινε και καθαρό μυαλό – και για τους Έλληνες, αυτό ήταν σχεδόν ιερό.
Όσο για τις οσμές, αυτές δεν καλύπτονταν. Αφαιρούνταν. Με ελαιόλαδο, αρωματικά, καπνίσματα και απολέπιση. Ό,τι σήμερα θεωρούμε luxury grooming, τότε ήταν απλά… βασική καθημερινότητα. Ο άντρας που μύριζε άσχημα ή είχε βρόμικα χέρια θεωρούνταν κατώτερος και ανεπαρκής. Και η γυναίκα που δεν φρόντιζε την καθαριότητά της, ντροπή για τον οίκο της.
Το μπάνιο δεν ήταν απλώς συνήθεια. Ήταν εθνική ταυτότητα. Σε έναν κόσμο που βρωμούσε, οι Έλληνες ήθελαν να είναι καθαροί. Και δεν ήταν τυχαίο που αιώνες αργότερα, όταν η Ευρώπη μπήκε σε σκοτεινούς αιώνες και το νερό θεωρήθηκε εχθρός, οι ιδέες αυτές για την καθαριότητα διατηρήθηκαν στους ελληνικούς πληθυσμούς της Ανατολής.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
