Τι ήταν το Εμιράτο της Κρήτης που είχαν φτιάξει Άραβες από την Ισπανία

Το Εμιράτο της Κρήτης ήταν ένα μουσουλμανικό κράτος που δημιουργήθηκε στο νησί τον 9ο αιώνα και κράτησε περίπου 140 χρόνια. Η Κρήτη έφυγε από τον έλεγχο του Βυζαντίου και έγινε βάση ενός αραβικού καθεστώτος που έλεγχε το νότιο Αιγαίο και χτυπούσε τα βυζαντινά παράλια.

Αυτό που κάνει την ιστορία ξεχωριστή είναι η καταγωγή των ανθρώπων που το ίδρυσαν. Δεν ήρθαν από τη Μέση Ανατολή. Ήρθαν από την Ισπανία, από την περιοχή της Κόρδοβας. Μετά από ταραχές και διώξεις, μια μεγάλη ομάδα μουσουλμάνων εγκατέλειψε την Ιβηρική, πέρασε από τη Βόρεια Αφρική και τελικά βρήκε ευκαιρία στην Κρήτη.

Η απόβαση έγινε γύρω στο 824 με 827. Οι πηγές δεν συμφωνούν απόλυτα για τη χρονολογία. Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι οι Άραβες κατέλαβαν γρήγορα το νησί και άρχισαν να οργανώνουν δική τους διοίκηση. Δεν ήρθαν για επιδρομή. Έστησαν κράτος.

Ο Χάνδακας και η δύναμη του Εμιράτου της Κρήτης

Πρωτεύουσα έγινε ο Χάνδακας, στη θέση του σημερινού Ηρακλείου. Οι Άραβες άνοιξαν μεγάλη τάφρο και οχύρωσαν την πόλη. Από εκεί έλεγχαν το νησί και οργάνωναν στόλο. Η γεωγραφική θέση της Κρήτης τους έδινε τεράστιο πλεονέκτημα. Όποιος ελέγχει την Κρήτη, ελέγχει τους δρόμους ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη, Αίγυπτο και δυτική Μεσόγειο.

Για το Βυζάντιο αυτό ήταν σοκ. Η Κρήτη μετατράπηκε σε βάση επιδρομών. Αραβικά πλοία έφταναν μέχρι τις Κυκλάδες, την Πελοπόννησο και τη Μικρά Ασία. Πόλεις λεηλατήθηκαν και αιχμάλωτοι πουλήθηκαν ως δούλοι. Η βυζαντινή ναυτιλία δέχθηκε ισχυρό πλήγμα για δεκαετίες.

Το εμιράτο όμως δεν ήταν μόνο πειρατεία. Έκοβε δικό του νόμισμα, είχε οργανωμένη διοίκηση και καλλιεργούσε τη γη. Η Κρήτη παρήγε σιτηρά, λάδι και άλλα προϊόντα που τροφοδοτούσαν την οικονομία του νησιού. Η κοινωνία άλλαξε και δημιουργήθηκε μουσουλμανικός πληθυσμός που ρίζωσε εκεί.

Το Βυζάντιο επιχείρησε πολλές φορές να ανακαταλάβει την Κρήτη. Εκστρατείες έγιναν το 842, το 843 και το 949, όμως απέτυχαν. Η απόσταση, η οχύρωση του Χάνδακα και η εμπειρία των Αράβων στη θάλασσα δυσκόλευαν κάθε προσπάθεια.

Η τελική αναμέτρηση ήρθε το 960. Ο στρατηγός Νικηφόρος Φωκάς οργάνωσε μεγάλη εκστρατεία με ισχυρό στόλο και στρατό. Πολιόρκησε τον Χάνδακα για μήνες. Τον Μάρτιο του 961 η πόλη έπεσε και το Εμιράτο της Κρήτης διαλύθηκε.

Με την ανακατάληψη, η Κρήτη επέστρεψε στο Βυζάντιο. Ακολούθησε περίοδος αναδιοργάνωσης και επανεγκατάστασης πληθυσμών. Το νησί ξαναμπήκε στον βυζαντινό κόσμο, αλλά τα χρόνια του εμιράτου είχαν ήδη αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία του Αιγαίου.