Ένας σατράπης από τη Μαγνησία έγινε βασιλιάς στην Ινδία και έγραψε ιστορία

Ήταν Έλληνας, πιθανότατα από τη Μαγνησία. Ονομαζόταν Ευθύδημος. Ξεκίνησε ως σατράπης, διοικητής σε μια ερημωμένη γωνιά της Σογδιανής, ανάμεσα σε βουνά, ποτάμια και ξεχασμένες πόλεις του ελληνιστικού κόσμου. Μέσα σε λίγα χρόνια ανέτρεψε το κατεστημένο, στέφθηκε βασιλιάς της Βακτρίας και ίδρυσε μια δυναστεία που έφτασε μέχρι την καρδιά της Ινδίας.

Δεν κληρονόμησε θρόνο. Τον κατέκτησε. Ανέτρεψε τον Διόδοτο Β΄ και έγινε κύριος της ελληνικής Βακτρίας — περιοχής που σήμερα ανήκει στο Αφγανιστάν και το Τατζικιστάν. Όταν ο Αντίοχος Γ΄ της Συρίας τον πολιόρκησε, ο Ευθύδημος δεν λύγισε. Μετά από τρία χρόνια πολιορκίας, υπέγραψε συμφωνία ειρήνης και πάντρεψε τον γιο του με πριγκίπισσα των Σελευκιδών.

Ο γιος του, Δημήτριος Α΄, πέρασε τον Ινδικό Καύκασο και μπήκε στην Ινδία με ελληνικό στρατό. Δεν κατέστρεψε. Κυβέρνησε. Έστησε πόλεις, έκοψε νομίσματα, και έγινε ο πρώτος Έλληνας βασιλιάς στον ινδικό χώρο. Οι ντόπιοι τον σεβάστηκαν. Στους αιώνες που ακολούθησαν, το όνομά του γράφτηκε σε σανσκριτικά χειρόγραφα.

Ο Δημήτριος δεν ήταν ο μόνος. Τον διαδέχθηκαν άλλοι: Εύθυδημος Β΄, Αντίμαχος, Πανταλέων, Αγάθοκλης. Μερικοί ήταν συγγενείς, άλλοι ίσως σφετεριστές. Όλοι όμως συνέχισαν να βασιλεύουν ως Έλληνες σε έναν κόσμο ξένο. Οι πόλεις τους είχαν ελληνικά θέατρα και στοές, αλλά και βουδιστικά μοναστήρια και ινδικά γλυπτά.

Ο πιο διάσημος όλων ήταν ο Μένανδρος. Κράτησε σπαθί και κράτησε και Δάμα. Έγινε Βουδιστής βασιλιάς, αναφέρεται στο Πάλι Κανόνι, και στην Ινδία τον αποκαλούν ακόμα σήμερα «Μιλίντα». Όταν πέθανε, οι στάχτες του φυλάχτηκαν σε λειψανοθήκες. Ένας Έλληνας βασιλιάς που τιμήθηκε σαν άγιος.

Η δυναστεία των Ευθυδημιδών βασίλεψε για πάνω από δύο αιώνες. Ξεκίνησε από την άκρη του ελληνιστικού κόσμου και άπλωσε ελληνικές λέξεις, τέχνη και πολιτισμό στην Ινδία. Ήταν βασιλείς με ξανθά μαλλιά και ελληνικά ονόματα, που απεικονίζονταν σε νομίσματα δίπλα σε ινδικές θεότητες.

Δεν άφησαν πίσω τους παλάτια, αλλά άφησαν σύμβολα. Στήλες με επιγραφές στα ελληνικά, που συνομιλούν με τη σανσκριτική παράδοση. Νομίσματα με τις μορφές τους δίπλα σε τονισμένους Βούδες. Και την απόδειξη πως ο Ελληνισμός δεν σταμάτησε στην Αλεξάνδρεια ή στην Αντιόχεια — αλλά έφτασε μέχρι το Γκαντάρα.