Επαμεινώνδας: ο άνθρωπος που χρησιμοποίησε το μυαλό του σαν όπλο και άλλαξε την Ελλάδα για πάντα

Ο Επαμεινώνδας δεν μοιάζει με κανέναν από τους γνωστούς ήρωες της αρχαιότητας. Η εικόνα του δεν στηρίζεται σε θρύλους αλλά σε μια περίεργη αντίθεση. Ένας άνθρωπος που έζησε σχεδόν φτωχικά κατάφερε να ανατρέψει τη Σπάρτη που είχε χτιστεί στην πειθαρχία και στον τρόμο. Αυτή η αντίθεση είναι που κάνει την πορεία του τόσο διαφορετική. Δεν χρειάστηκε μανδύες ή δεξιοτεχνίες μονάχα την επιμονή να κοιτάζει τον κόσμο λίγο λοξά για να βλέπει αυτό που οι άλλοι αγνοούσαν.

Η εξήγηση για αυτή τη λοξή ματιά βρίσκεται στα πρώτα του χρόνια. Ο Λύσις από τον Τάραντα τον είχε μπει στο σπίτι σαν πρόσφυγας και έμεινε σαν δάσκαλος. Του μίλησε για την αρμονία που κρύβουν οι αριθμοί και για τη σιωπή που διδάσκει περισσότερα από τις φωνές. Ο νεαρός που θα έριχνε κάποτε μια αυτοκρατορία έμαθε πρώτα να κάθεται ακίνητος και να παρατηρεί. Έμαθε τι σημαίνει μέτρο και πειθαρχία όχι όπως τα εννοούσε η Σπάρτη αλλά όπως τα όριζαν οι Πυθαγόρειοι. Αυτό τον ακολούθησε σε όλες τις αποφάσεις του και αυτό εξηγεί γιατί ποτέ δεν άγγιξε τον χρυσό που του πρόσφεραν.

Όταν γνώρισε τον Πελοπίδα σχηματίστηκε ένας δεσμός που θα καθόριζε τα επόμενα είκοσι χρόνια της Ελλάδας. Ο Πελοπίδας ήταν φωτιά και ο Επαμεινώνδας ήταν ο νους που ήξερε να χαμηλώνει τους τόνους για να δει καθαρά. Είχαν σταθεί δίπλα δίπλα σε μάχες και ο ένας είχε σώσει τη ζωή του άλλου. Η φιλία τους δεν στηριζόταν σε συμφέροντα αλλά σε μια αίσθηση κοινής αποστολής. Ήξεραν πως η Θήβα μπορούσε να γίνει κάτι περισσότερο από πόλη υπό κατοχή. Η ιδέα αυτή γεννήθηκε τότε και δεν έφυγε ποτέ από μέσα τους.

Η ευκαιρία ήρθε μέσα στη νύχτα του 379 όταν με λίγους ανθρώπους πήραν πίσω την πόλη τους. Ο Επαμεινώνδας δεν ήταν εκεί για εντυπώσεις. Ήταν εκεί γιατί ήξερε ότι η ελευθερία χτίζεται μέσα από μικρά αποφασιστικά βήματα. Η Θήβα απελευθερώθηκε και αυτό ήταν το πρώτο κομμάτι σε ένα σχέδιο που ξεπερνούσε την ίδια τη Βοιωτία.

Η στιγμή που άλλαξε την ιστορία

Η μάχη στα Λεύκτρα δεν ήταν η σύγκρουση δύο στρατών αλλά η σύγκρουση δύο τρόπων σκέψης. Η Σπάρτη βασιζόταν στην επανάληψη. Οι Θηβαίοι με τον Επαμεινώνδα βασίστηκαν στην καινοτομία. Εκείνος αρνήθηκε να αντιγράψει όσα έκαναν πάντα οι Έλληνες. Στήριξε την αριστερή του πτέρυγα με τόση δύναμη που η σύγκρουση με τους Σπαρτιάτες έγινε σαν πρόσκρουση βράχου σε γυαλί. Η φάλαγγα που είχε βάθος πενήντα σειρών δεν ήταν τρικ ήταν αποτέλεσμα παρατήρησης και μαθηματικής σκέψης. Είχε υπολογίσει τι θα συμβεί πριν καν συναντηθούν οι λόγχες.

Ο Ιερός Λόχος άνοιξε τον δρόμο εκπαιδευμένος στην αφοσίωση και στην ιδέα πως ο στρατιώτης πολεμάει καλύτερα όταν έχει κάποιον δίπλα του που δεν θέλει να χάσει. Αυτός ο μικρός στρατός έκανε την Ελλάδα να συνειδητοποιήσει πως η Σπάρτη δεν ήταν άτρωτη. Η είδηση διαδόθηκε σαν άνεμος. Η πόλη που όλοι φοβόντουσαν είχε πέσει από έναν άνθρωπο που περπατούσε ξυπόλητος στο σπίτι του επειδή είχε μόνο μία χλαμύδα.

Η επόμενη κίνηση του Επαμεινώνδα έδειξε πως δεν τον ενδιέφεραν μονάχα οι μάχες. Εισέβαλε στη Λακωνία όχι για να επιτεθεί στη Σπάρτη αλλά για να της αφαιρέσει τη βάση της δύναμής της. Απελευθέρωσε τη Μεσσηνία και την ξανάχτισε σαν σύγχρονη πόλη. Το ίδιο έκανε με τη Μεγαλόπολη. Δεν ήταν πράξεις στρατηγού αλλά ανθρώπου που ήξερε ότι η πραγματική δύναμη βρίσκεται στην αυτονομία και όχι στην υποδούλωση. Οι αποφάσεις του ήταν περισσότερο πολιτικές παρά στρατιωτικές και γι αυτό το έργο του άντεξε περισσότερο από τις δικές του ημέρες.

Λίγα χρόνια αργότερα στη Μαντίνεια έδωσε την τελευταία του μάχη. Σχεδίασε άλλο ένα χτύπημα με την ίδια καθαρότητα που τον χαρακτήριζε πάντα. Όταν έπεσε από το δόρυ και κατάλαβε πως έφτασε το τέλος δεν ζήτησε τίτλους ούτε δάφνες. Ρώτησε αν νίκησαν. Και όταν άκουσε την απάντηση άφησε να πέσει το σίδερο που τον κρατούσε στη ζωή. Για εκείνον η νίκη ήταν το μοναδικό που είχε σημασία.

Τον χαρακτήρισαν πρώτο άνδρα της Ελλάδας και όχι άδικα. Είχε τη σπάνια ικανότητα να αλλάζει τον κόσμο χωρίς να ζητά τίποτα για τον εαυτό του. Δεν άφησε πίσω του παιδιά αλλά άφησε πράξεις που μιλούν ακόμη. Τα Λεύκτρα και η Μαντίνεια έγιναν οι κόρες του. Η ίδια η Ελλάδα άλλαξε χάρη σε έναν άνθρωπο που δεν πίστευε στην προσωπική δόξα αλλά στην ιδέα πως η ελευθερία έχει μεγαλύτερη αξία από κάθε κατάκτηση.

Διαβάστε επίσης απο τον Γρηγόρη Κεντητό :

Αυτός είναι ο έλληνας που έφτιαξε το πρώτο ρομπότ στην αρχαία ελλάδα

Ο βασιλιάς που πέθανε για να σωθεί η Αθήνα

Ο αρχαίος Έλληνας που εξήγησε το φως και τη σκιά