Γελοιοποίησε βασιλείς και πρωθυπουργούς. Ο σκιτσογράφος που άλλαξε την Ελλάδα

Γεννημένος το 1845 στον Πύργο Ηλείας, ο Θέμος Άννινος έμοιαζε φτιαγμένος για να σατιρίσει μια ολόκληρη εποχή. Γιος γιατρού και πολιτικού, ξεκίνησε να σπουδάζει νομική αλλά τα παράτησε γρήγορα. Η τέχνη της γελοιογραφίας τον κέρδισε ολοκληρωτικά, τόσο που έφυγε για το Παρίσι για να μάθει το επάγγελμα στο μέρος όπου ανθεί η πολιτική σάτιρα. Δεν έμεινε πολύ. Η Ελλάδα τον περίμενε και ο Άννινος είχε σκοπό να την αλλάξει.

Όταν γύρισε στην Αθήνα το 1872, το τοπίο της πολιτικής σάτιρας ήταν ανύπαρκτο. Με την πρώτη του έκδοση, το “Γελοιογραφικό Ημερολόγιο”, έβαλε την αθηναϊκή κοινωνία απέναντι στον καθρέφτη. Πολιτικοί, βασιλιάδες, μεγαλοαστοί και καλλιτέχνες έγιναν ήρωες και θύματα στα σκίτσα του. Δεν ήταν επιθετικός· ήταν ακριβής. Η κάθε του μονοκοντυλιά χτυπούσε την αδυναμία, την αλαζονεία, την υποκρισία με μια κομψότητα που κανείς δεν μπορούσε να αγνοήσει.

Το 1875 ίδρυσε τον θρυλικό Ασμοδαίο μαζί με τον Εμμανουήλ Ροΐδη. Ήταν η πρώτη φορά που η Αθήνα έβλεπε τους άρχοντές της τόσο απροκάλυπτα εκτεθειμένους στα μάτια του κοινού. Κι όμως, ο Άννινος απέφευγε το χυδαίο. Το γέλιο που προκαλούσε δεν ήταν ποτέ απλό ή εύκολο. Ήταν καυστικό, ευγενές και βαθιά πολιτικό.

Στην εφημερίδα Άστυ, όπου αργότερα μεταφέρθηκε, δεν αρκέστηκε μόνο στη σάτιρα. Όταν το 1889 το φύλλο έγινε καθημερινό και πολιτικά προσανατολισμένο προς τον Χαρίλαο Τρικούπη, ο Άννινος έδειξε ότι το σκίτσο μπορεί να είναι όχι απλά διασκέδαση, αλλά όπλο πολιτικής πίεσης. Υπέρ ή κατά, δεν είχε σημασία: τα σκίτσα του άγγιζαν νεύρα.

Ένα από τα μεγαλύτερα του επιτεύγματα ήταν η ικανότητα να περιγράφει ολόκληρες προσωπικότητες με μια μόνο γραμμή. Με τον καιρό απλοποίησε τόσο το στυλ του, που έφτασε σε μια μνημειώδη απλότητα: ένα σκίτσο, μια ιδέα, μια σιωπηλή βολή στην καρδιά της εξουσίας.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε γελοιογραφώντας για τις εφημερίδες Αθήναι και το περιοδικό Παναθήναια. Παρά τη μακροχρόνια ασθένειά του, δεν σταμάτησε να σχεδιάζει μέχρι που πέθανε το 1916. Το λεύκωμα με τα χαρακτηριστικά του σκίτσα εκδόθηκε τελικά μετά θάνατον, το 1924, για να θυμίσει σε όλους πως το χιούμορ, όταν είναι ευφυές, μπορεί να είναι πιο ισχυρό και από τη δύναμη.

Ο Θέμος Άννινος δεν ήταν απλά ένας γελοιογράφος. Ήταν ένας καλλιτέχνης της πολιτικής σάτιρας που έμαθε στην Ελλάδα να γελάει με τους ισχυρούς. Και το σημαντικότερο: το έκανε χωρίς να μιλήσει ούτε μια λέξη.