Για 300 χρόνια δεν ήξερε κανείς ότι υπήρχε. Τον ανακάλυψαν τυχαία σε ένα παλιό χειρόγραφο του Αγίου Όρους.

Στην Πρέβεζα δεν υπήρχε ούτε εκκλησάκι, ούτε εικόνα, ούτε μνήμη που να συνδέεται με κάποιον τοπικό άγιο. Κανείς δεν ήξερε, κανείς δεν θυμόταν. Ώσπου, το 1971, σε ένα σκονισμένο κώδικα της Μονής Μεγίστης Λαύρας στο Άγιον Όρος, ένας μοναχός που έγραφε ύμνους ανακάλυψε μια συγκλονιστική καταγραφή. Ένας σκλάβος από την Πρέβεζα, ονόματι Χρήστος, είχε μαρτυρήσει για την πίστη του το 1668. Κι όμως, το όνομά του είχε χαθεί από τη μνήμη των ανθρώπων για τρεις αιώνες.

Ο μοναχός λεγόταν Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης και ήταν από τους πιο μορφωμένους υμνογράφους της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Αντιγράφοντας παλαιά κείμενα, διάβασε για έναν νεαρό από την Πρέβεζα, που αρνήθηκε να αρνηθεί τον Χριστό και το βάπτισμά του. Ήταν σκλάβος των Τούρκων, πιθανώς αιχμάλωτος από μικρό παιδί, και κατέληξε να ζει στην Κω σαν υπηρέτης. Οι ομοθρήσκοι του τού ζητούσαν να τουρκέψει. Δεν υπέκυψε. Τον έδειραν. Τον έδεσαν. Του φώναζαν να προσκυνήσει το Κοράνι. Δεν το έκανε.

Η ιστορία έλεγε πως αφού αρνήθηκε να αλλάξει πίστη, του φώναζαν «Πες “αρνούμαι τον Χριστό και το βάπτισμα” και θα σε ελευθερώσουμε». Εκείνος απάντησε μόνο μία λέξη. «Πιστεύω». Το φώναζε. Το κραύγαζε. Και τότε τον κατέκαψαν ζωντανό. Στη μέση της αγοράς. Το σώμα του δεν βρέθηκε ποτέ. Ούτε στάχτη. Ούτε σκόνη. Οι χριστιανοί πίστεψαν ότι ο Θεός τον πήρε μαζί Του.

Το χειρόγραφο το κατέγραψε ο Μητροπολίτης Νικοπόλεως Μελέτιος, και λίγους μήνες αργότερα η Εκκλησία αναγνώρισε τον Χρήστο ως Άγιο Νεομάρτυρα. Η Πρέβεζα είχε έναν άγιο και δεν το ήξερε για 303 χρόνια. Ο άγιος της γενέτειρας της. Ένας σκλάβος, ένας αφανής, ένας άγνωστος που έγινε αιώνιος.

Στο τέλος του χειρογράφου, η φράση είναι απλή και συγκλονιστική:
«Ούτος πρεσβεύει ο Θεός». Δηλαδή: Αυτόν τον άγιο τον έκανε γνωστό ο ίδιος ο Θεός.