Γιατί οι άνθρωποι άργησαν 125.000 χρόνια να εφεύρουν τη γραφή
Η γραφή δεν ήταν ανάγκη της ψυχής. Ήταν ανάγκη των φόρων. Και οι άνθρωποι την εφηύραν μόνο όταν δεν μπορούσαν να θυμούνται πια.
Ο σύγχρονος άνθρωπος υπάρχει στη Γη πάνω από 130.000 χρόνια. Περπάτησε, πολέμησε, έκλαψε, ερωτεύτηκε, ονειρεύτηκε. Κι όμως, δεν έγραψε τίποτα. Για 125.000 χρόνια, καμία λέξη δεν καταγράφηκε, κανένα όνομα δεν χαράχτηκε, κανένα συναίσθημα δεν έμεινε στο χαρτί. Γιατί;
Η απάντηση είναι απλή. Η γραφή δεν ήταν ποτέ ανάγκη της ψυχής. Ήταν ανάγκη του λογαριασμού. Δεν φτιάχτηκε για να εκφράσει, αλλά για να μετρήσει. Η πρώτη λέξη στην Ιστορία δεν ήταν “αγάπη”, αλλά κάτι σαν: «3 αμφορείς λάδι για τον Πασουκανού». Και αυτό ακριβώς εξηγεί τα πάντα.
Η γραφή εμφανίστηκε μόλις πριν 5.000 χρόνια, όταν οι ανθρώπινες κοινωνίες έγιναν πολύπλοκες. Η γεωργία δημιούργησε πλεόνασμα. Το πλεόνασμα γέννησε εμπόριο. Το εμπόριο έφερε φόρους. Οι φόροι ήθελαν καταγραφή. Και ξαφνικά, η μνήμη δεν έφτανε.
Οι Σουμέριοι την εφηύραν πρώτοι, γύρω στο 3.200 π.Χ. Έκαναν σφηνοειδείς χαράξεις σε πηλό, όχι για ποίηση, αλλά για απογραφή. Παράλληλα, οι Αιγύπτιοι χάραζαν σύμβολα στους τοίχους για να καταγράψουν ποιος έδωσε τι στον ναό. Στην Κίνα, άλλοι εφηύραν πικτογράμματα. Και στις Άνδεις, οι Ίνκας έδεναν κόμπους στο quipu για να απομνημονεύσουν αριθμούς. Καμία απ’ αυτές τις γραφές δεν είχε ερωτικές επιστολές. Όλες είχαν αποδείξεις.
Κανένας δεν είχε λόγο να γράψει όσο μπορούσε να θυμάται. Όσο ζούσαν σε ομάδες των 50 ανθρώπων γύρω από φωτιές, όλα μεταδίδονταν με λόγια και χειρονομίες. Η γραφή ήταν περιττή. Ήταν πολυτέλεια. Ήταν βαρετή. Μέχρι που ήρθε το κράτος. Και τότε έγινε εργαλείο εξουσίας.
Η γραφή είναι τεχνολογία, όχι ανάγκη. Δεν δημιουργήθηκε για να πει, αλλά για να καταγράψει. Δεν ήταν έμπνευση. Ήταν διαχείριση. Και μέχρι να τη χρειαστούν, οι άνθρωποι την άφηναν ανύπαρκτη. Όταν όμως τη χρειάστηκαν, την εφηύραν ταυτόχρονα σε τρεις ηπείρους, χωρίς να έχουν καμία επαφή μεταξύ τους. Αυτό από μόνο του λέει όλη την αλήθεια.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
