Γιατί η αστυνομία δίνει πάντα μικρότερο αριθμό ατόμων για τις συγκεντρώσεις;

Οι αριθμοί λένε πάντα την αλήθεια – εκτός αν χρησιμοποιούνται για να την κρύψουν. Σε κάθε μαζική συγκέντρωση, είτε πρόκειται για διαδήλωση, διαμαρτυρία ή πολιτική συγκέντρωση, ένα πράγμα είναι βέβαιο: η αστυνομία θα δώσει έναν αριθμό μικρότερο από αυτόν που αναφέρουν οι διοργανωτές ή τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης. Γιατί;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην τεχνολογία μέτρησης, ούτε στις διαφορές στην εκτίμηση. Βρίσκεται στην πολιτική. Ένα μεγάλο πλήθος μπορεί να ανατρέψει κυβερνήσεις, να αλλάξει τη ροή της ιστορίας, να ασκήσει πίεση. Ένα μικρότερο πλήθος; Μπορεί απλώς να αγνοηθεί.

Το 2003, πριν την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ, εκατομμύρια διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους σε όλο τον κόσμο. Στη Νέα Υόρκη, οι διοργανωτές μίλησαν για 500.000 ανθρώπους. Οι αρχές έδωσαν έναν αριθμό κοντά στις 100.000. Στο Λονδίνο, το πλήθος γέμισε το κέντρο της πόλης. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονταν από 750.000 μέχρι 2 εκατομμύρια. Οι επίσημες ανακοινώσεις, όμως, τοποθετούσαν τον αριθμό πολύ χαμηλότερα. Γιατί; Η εικόνα ενός παγκόσμιου, ασταμάτητου κύματος αντίστασης ήταν κάτι που οι κυβερνήσεις δεν ήθελαν να ενισχύσουν.

Το μοτίβο είναι πάντα το ίδιο. Το 2011, κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, η αιγυπτιακή κυβέρνηση υποβάθμισε το μέγεθος των διαδηλώσεων στην πλατεία Ταχρίρ μέχρι τη στιγμή που ήταν αδύνατο να το κάνει πια. Το 2017, μετά την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ, η συζήτηση δεν αφορούσε την πολιτική του αλλά το μέγεθος του πλήθους που είχε συγκεντρωθεί στην Ουάσινγκτον. Οι φωτογραφίες έδειχναν λιγότερο κόσμο από την ορκωμοσία του Ομπάμα το 2009, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ επέμενε: ήταν το μεγαλύτερο πλήθος όλων των εποχών.

Η διαχείριση των αριθμών δεν αφορά την αλήθεια. Αφορά τον έλεγχο. Ένας χαμηλός αριθμός μειώνει το κύρος μιας διαμαρτυρίας. Ένας μεγάλος αριθμός ενισχύει την πολιτική ισχύ των συμμετεχόντων. Οι αριθμοί διαμορφώνουν τις ειδήσεις, καθορίζουν το αφήγημα και, σε πολλές περιπτώσεις, μπορούν να ανατρέψουν ή να διατηρήσουν την εξουσία.

Και δεν είναι μόνο οι κυβερνήσεις που παίζουν αυτό το παιχνίδι. Τα μέσα ενημέρωσης επίσης έχουν τη δική τους ατζέντα. Συντηρητικά μέσα συχνά ακολουθούν τις χαμηλές εκτιμήσεις της αστυνομίας, ενώ φιλελεύθερα ή ανεξάρτητα μέσα δίνουν μεγαλύτερους αριθμούς. Ο απλός πολίτης, βλέποντας αυτές τις αποκλίσεις, μένει να αναρωτιέται: ποιος λέει την αλήθεια;

Η πραγματικότητα είναι ότι οι αριθμοί είναι όπλα. Και όπως κάθε όπλο, η χρήση τους εξαρτάται από εκείνον που τους κρατά.