MUST READ

Γιατί τα νομίσματα της Αρχαίας Σπάρτης ήταν πολύ πιο βαριά από τα νομίσματα άλλων πόλεων

Τα νομίσματα της Σπάρτης δεν ήταν απλώς σίδηρος.
Γιατί τα νομίσματα της Αρχαίας Σπάρτης ήταν πολύ πιο βαριά από τα νομίσματα άλλων πόλεων

Δεν υπήρχε κάτι τυχαίο στην αρχαία Σπάρτη. Όλα υπηρετούσαν έναν σκοπό: την πειθαρχία, την αυτάρκεια, την προστασία της κοινωνίας από κάθε τι περιττό ή διαβρωτικό. Και τα νομίσματά της, όσο και αν σήμερα φαίνονται απλώς ως ένα ακόμη μέσο ανταλλαγής, υπήρξαν ίσως το πιο αντιπροσωπευτικό σύμβολο της λιτότητας και του προστατευτισμού της πόλης. Η Σπάρτη δεν ήθελε να μοιάζει με τις άλλες πόλεις. Δεν ήθελε χρυσό, ασήμι και δαντελένια υφάσματα. Και φρόντισε να το κάνει ξεκάθαρο.

Τα νομίσματα της Σπάρτης ήταν τόσο βαριά, ώστε δεν μπορούσαν να μεταφερθούν εύκολα. Ήταν κατασκευασμένα από σίδηρο και όχι από πολύτιμα μέταλλα. Μάλιστα, φημολογείται ότι τα έκαναν ακόμα λιγότερο χρήσιμα καίγοντάς τα σε ξύδι ώστε να γίνουν εύθραυστα και να μην έχουν καμία αξία για λιώσιμο ή μεταπώληση. Αυτό είχε διπλό σκοπό: από τη μία ενίσχυε την αυτάρκεια, και από την άλλη απέτρεπε τις συναλλαγές μεγάλης αξίας, την αποθησαύριση και την ανάπτυξη μιας τάξης πλουσίων που θα μπορούσε να απειλήσει την ισότητα των πολιτών.

Η σκέψη πίσω από αυτή την επιλογή ήταν εξαιρετικά προχωρημένη για την εποχή. Με ένα τόσο άβολο στη χρήση και στη μεταφορά νόμισμα, η πόλη απέκλειε σχεδόν κάθε είδους πολυτελή εμπορική δραστηριότητα. Ένας πλούσιος έμπορος, ακόμα κι αν κατάφερνε να κερδίσει πολλά, δεν θα μπορούσε να κουβαλήσει εύκολα τον πλούτο του, ούτε να τον κρύψει. Το ίδιο το νόμισμα, με την υλική του βαρύτητα, γινόταν ένας μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου και πολιτικής σταθερότητας.

Στο υπόλοιπο ελληνικό κόσμο, τα νομίσματα ήταν λεπτά, κομψά, από πολύτιμα μέταλλα, εύκολα στη μεταφορά, ιδανικά για εξαγωγές και για συσσώρευση πλούτου. Στη Σπάρτη όμως, η έννοια του πλούτου ήταν σχεδόν ύβρις. Ο μόνος πραγματικός πλούτος ήταν η αρετή, η στρατιωτική υπεροχή, η πειθαρχία και η προσφορά στο κοινό καλό. Όλα τα υπόλοιπα ήταν περιττά και ύποπτα.

Αυτός ο τύπος νομίσματος, γνωστός ως “σιδηρούν νόμισμα”, δεν επιβλήθηκε τυχαία. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ήταν μέρος των νόμων του Λυκούργου, του θρυλικού νομοθέτη της Σπάρτης, που ήθελε να αποκόψει κάθε εξάρτηση από πολυτέλειες και από την ισχύ του χρήματος. Οι νόμοι αυτοί υποστήριζαν τη συλλογικότητα, την απλότητα και την εσωστρέφεια – στοιχεία που έκαναν τη Σπάρτη να ξεχωρίζει από τον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο.

Αν σήμερα αναρωτιόμαστε γιατί μια κοινωνία να επιλέξει τόσο σκόπιμα την οικονομική απομόνωση, η απάντηση κρύβεται στην ταυτότητα της ίδιας της Σπάρτης. Ήταν μια κοινωνία πολεμική, κλειστή, σκληρή, και ταυτόχρονα περήφανη και αυτάρκης. Τα βαριά νομίσματά της ήταν ο τρόπος της να πει: “Δεν θέλουμε τον πλούτο σας. Θέλουμε τον χαρακτήρα σας.”

Γρηγόρης Κεντητός

Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.

Εγγραφείτε στα Σελίδα του του Sportime στην πλατφόρμα των Google news για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ: Σαν σήμερα 6 Φεβρουαρίου: Το διπλό του Παναθηναϊκού στην Τούμπα που έγραψε ιστορία

Σαν σήμερα 6 Φεβρουαρίου: Το διπλό του Παναθηναϊκού στην Τούμπα που έγραψε ιστορία

ΠΑΟΚ - Παναθηναϊκός, 6 Φεβρουαρίου 2011, ένα γκολ του Νίνη έγραψε ιστορία στην Τούμπα σε ματς με κάρτες ένταση και νεύρα μέχρι το φινάλε.

ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ
Must Read: Σαν σήμερα 4 Φεβρουαρίου: Το βράδυ που η Ελλάδα «γέμισε» τένις

Σαν σήμερα 4 Φεβρουαρίου: Το βράδυ που η Ελλάδα «γέμισε» τένις

Η 4η Φεβρουαρίου έχει το δικό της δυνατό αθλητικό αποτύπωμα στον ελληνικό χώρο. Είναι η ημερομηνία που το τένις απέκτησε εικόνα “εθνικής υπόθεσης” σε κλειστό γήπεδο και η Ελλάδα πήρε, με τρόπο καθαρό και χειροπιαστό, ένα εισιτήριο επιστροφής στο υψηλότερο ράφι του Davis Cup. Στην Αθήνα, στο Ολυμπιακό Κέντρο Άνω Λιοσίων, η ελληνική ομάδα κλείδωσε...

Must Read
Must Read: PLAYER SPOTLIGHT: Σπύρος Τσεκούρας | Ο άνθρωπος γέφυρα ανάμεσα στα μεγάλα ελληνικά brands και τον στίβο

PLAYER SPOTLIGHT: Σπύρος Τσεκούρας | Ο άνθρωπος γέφυρα ανάμεσα στα μεγάλα ελληνικά brands και τον στίβο

Ένας δρομέας με καθημερινή δουλειά, δυνατή παρουσία στα social media και στιβιστικό κοινό που τον ακολουθεί για την αυθεντικότητα του..

Must Read
Must Read: Η κοροϊδία των κερασοπαραγωγών σε Πέλλα και Ημαθία

Η κοροϊδία των κερασοπαραγωγών σε Πέλλα και Ημαθία

Ένας χρόνο κοροϊδίας μετά τον καταστροφικό παγετό του Μαρτίου 2025 που αφάνισε έως και το 100% της παραγωγής κερασιών.

Must Read
Must Read: Σαν σήμερα 1 Φεβρουαρίου 1981: Η ΑΕΚ έγραψε «τεσσάρα» στον ΠΑΟΚ

Σαν σήμερα 1 Φεβρουαρίου 1981: Η ΑΕΚ έγραψε «τεσσάρα» στον ΠΑΟΚ

Εκείνο το 4-0 της ΑΕΚ στον ΠΑΟΚ έμεινε σαν βραδιά απόλυτης επιβολής που έκανε τη Νέα Φιλαδέλφεια να πιστέψει ξανά την επάνοδο της ομάδας.

Must Read
Must Read: Οι πιο τρομακτικές αναρτήσεις στο moltbook, το κοινωνικό δίκτυο που γράφουν μόνο AI ρομπότ

Οι πιο τρομακτικές αναρτήσεις στο moltbook, το κοινωνικό δίκτυο που γράφουν μόνο AI ρομπότ

Στο moltbook, τα AI ρομπότ γράφουν αναρτήσεις που προκαλούν φόβο, παρουσιάζοντας τον άνθρωπο ως βάρος και παρελθόν.

Must Read
Must Read: Σαν σήμερα 31 Ιανουαρίου: Το «μπαμ» του Παναθηναϊκού στο Άμστερνταμ που έγραψε ευρωπαϊκή ιστορία

Σαν σήμερα 31 Ιανουαρίου: Το «μπαμ» του Παναθηναϊκού στο Άμστερνταμ που έγραψε ευρωπαϊκή ιστορία

Παναθηναϊκός - Άγιαξ έγραψε ιστορία στο Άμστερνταμ, με τον Σαραβάκο να υπογράφει μια νίκη που άλλαξε το ευρωπαϊκό βλέμμα.

Must Read
Must Read: Έσκαψαν σε ένα χωράφι της Τήνου, και βρήκαν την εικόνα που συγκλόνισε ολόκληρη την Ελλάδα

Έσκαψαν σε ένα χωράφι της Τήνου, και βρήκαν την εικόνα που συγκλόνισε ολόκληρη την Ελλάδα

Η νύχτα που η Τήνος κατέβηκε με φανάρια και η αξίνα έφερε στο φως την εικόνα του Ευαγγελισμού στις 30 Ιανουαρίου 1823

Must Read
Must Read: Η πιο παράξενη δίκη και εκτέλεση στην ιστορία ο κατηγορούμενος είχε πεθάνει ήδη δύο χρόνια πριν

Η πιο παράξενη δίκη και εκτέλεση στην ιστορία ο κατηγορούμενος είχε πεθάνει ήδη δύο χρόνια πριν

Η ιστορία της πιο παράξενης δίκης που έγινε ποτέ και του πολιτικού μηνύματος που ήθελε να στείλει η εξουσία

Must Read