Γιατί την καισαρική τομή τη λέμε καισαρική; Δεν είναι αυτό που μάλλον νομίζεις, γιατί κι εμείς αυτό νομίζαμε

Όλοι το έχουμε ακούσει. Και όλοι έχουμε περάσει από την ίδια σκέψη: “Η καισαρική λέγεται έτσι επειδή γεννήθηκε έτσι ο Ιούλιος Καίσαρας, σωστά;”. Λάθος. Ή μάλλον, μύθος. Γιατί ο Ιούλιος Καίσαρας όχι μόνο δεν γεννήθηκε με καισαρική, αλλά η μητέρα του έζησε και αρκετά χρόνια μετά. Και εκείνη την εποχή, αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί.

Η καισαρική τομή, μέχρι και το 16ο αιώνα, σήμαινε σχεδόν βέβαιο θάνατο για τη μητέρα. Η τομή γινόταν μόνο όταν η μητέρα είχε ήδη πεθάνει ή ήταν ετοιμοθάνατη. Δεν υπήρχε αναισθησία, ούτε αντισηψία, ούτε χειρουργικά πρωτόκολλα. Μόνο ανάγκη. Κανείς δεν θα επιχειρούσε να κάνει τέτοια επέμβαση σε ζωντανή γυναίκα και να περιμένει να ζήσει.

Τότε από πού βγήκε το όνομα; Από τη λατινική λέξη “caedere” που σημαίνει “κόβω”. Η φράση sectio caesarea σήμαινε απλώς “τομή με κόψιμο”. Δεν είχε καμία σχέση με τον Καίσαρα ως πρόσωπο. Το μπέρδεμα προήλθε αργότερα, όταν ο μύθος πήρε τη θέση της ετυμολογίας. Και μαζί του ήρθε και ο θρύλος πως το όνομα Καίσαρας δόθηκε γιατί βγήκε από την κοιλιά.

Υπάρχει όμως και το ρωμαϊκό Lex Caesarea, ένα αυτοκρατορικό διάταγμα που όριζε πως αν μια έγκυος πέθαινε, έπρεπε να αφαιρεθεί το παιδί της για να ταφούν χωριστά. Η τομή που γινόταν, πήρε την ονομασία “caesarea”. Πάλι όχι λόγω Καίσαρα, αλλά λόγω της λέξης “caesus” – κομμένος. Η σύμπτωση ήταν πολύ δυνατή για να την αγνοήσει η ιστορία.

Ο μύθος φυσικά επιβίωσε γιατί ακούγεται καλύτερα. Είναι πιο εντυπωσιακό να λες πως ο πρώτος Καίσαρας γεννήθηκε έτσι, παρά να εξηγείς λατινικές ρίζες και νομοθετήματα. Και η γλώσσα, όπως και η ιστορία, αγαπά τις ιστορίες που μένουν – όχι απαραίτητα τις πιο αληθινές.

Οπότε την επόμενη φορά που κάποιος θα πει “Α, και ο Καίσαρας γεννήθηκε με καισαρική”, μπορείς να χαμογελάσεις, να του πεις “κι εγώ αυτό νόμιζα” — και να του πεις την αλήθεια.