Γιατί το Εθνικό Θέατρο της Ρουμανίας έχει το όνομα ενός Έλληνα μάγειρα;

Ήταν από την Κεφαλονιά. Έφυγε για την Κωνσταντινούπολη και από εκεί βρέθηκε στη Βλαχία, κουβαλώντας μαζί του μόνο τη μαγειρική του τέχνη. Ονομαζόταν Στέφανος Καραγιάλης. Έγινε ο προσωπικός μάγειρας του ηγεμόνα Καρατζά και, όταν ο αφέντης το απαίτησε, άλλαξε το επίθετό του για να θυμίζει τον ίδιο. Έτσι γεννήθηκε το όνομα Καρατζιάλε. Από έναν μάγειρα.

Ο εγγονός του δεν έπιασε ποτέ τη μαγειρική. Ο Ιόν Λούκα Καρατζιάλε γεννήθηκε στη Βλαχία, αλλά κουβαλούσε μαζί του τις μνήμες της Ύδρας και της Κεφαλονιάς. Στα χαρτιά ήταν Ρουμάνος, στην ψυχή του ήταν Βαλκάνιος. Το πάθος του δεν ήταν η κουζίνα. Ήταν η σκηνή. Κι εκεί, κατάφερε να μαγειρέψει κάτι αξεπέραστο: το χιούμορ της Ρουμανίας.

Στην αρχή τον είπαν γελοιογράφο, ύστερα σατιρικό, και μετά «Μολιέρο των Βαλκανίων». Τα έργα του έγιναν ο καθρέφτης μιας ολόκληρης εποχής. Με λίγες αράδες κατάφερε να σατιρίσει την υποκρισία, τον λαϊκισμό, την πολιτική απάτη, την κοινωνική ανοησία. Κανείς δεν έμεινε στο απυρόβλητο. Ούτε οι φίλοι του. Ούτε ο βασιλιάς. Ούτε ο ίδιος.

Τον πολέμησαν με λύσσα. Ο Μιχαήλ Εμινέσκου τον αποκάλεσε «Έλληνα απατεώνα». Η Ρουμανική Ακαδημία του αρνήθηκε το βραβείο γιατί «έλειπε η εθνική ποιότητα» από τα έργα του. Άλλοι τον κατηγόρησαν για λογοκλοπή, για ανηθικότητα, για προδοσία. Κι όμως, αυτός γελούσε. Και γελούσε σαν μάγειρας που ξέρει καλά τι έχει ρίξει στην κατσαρόλα.

Έφυγε στο Βερολίνο. Εκεί πέθανε. Μόνος. Ξεχασμένος. Η σορός του ήρθε πίσω με εμπορική αμαξοστοιχία. Δεν τον τίμησαν με τιμές εθνικού συγγραφέα. Ούτε με στρατιωτικές μπάντες. Αλλά όταν πέθανε, ακόμα κι οι εχθροί του αναγκάστηκαν να παραδεχτούν: δεν υπήρξε άλλος σαν κι αυτόν.

Σήμερα, το Εθνικό Θέατρο της Ρουμανίας, στο κέντρο του Βουκουρεστίου, φέρει το όνομα I. L. Caragiale. Όχι κάποιου πρίγκιπα. Όχι κάποιου ήρωα. Αλλά ενός εγγονού ενός Έλληνα μάγειρα. Που μαγείρεψε τα πιο δυνατά κείμενα της ρουμανικής λογοτεχνίας.