Οι 3 φορές που η λέξη «φιλότιμο» εμφανίζεται στις επιστολές του Αποστόλου Παύλου

Η λέξη «φιλότιμο» θεωρείται από τους Έλληνες σχεδόν άρρητη. Είναι κάτι παραπάνω από λέξη· είναι στάση ζωής. Κι όμως, αυτόν τον ελληνικό πλούτο τον ενσωμάτωσε πρώτος ένας Ιουδαίος που έζησε με Χριστό και έγραψε στα ελληνικά. Ο Απόστολος Παύλος. Και όχι μία, αλλά τρεις φορές.

Στις Επιστολές του, γραμμένες στο πρωτότυπο στην ελληνιστική κοινή, ο Παύλος δεν επέλεγε λέξεις τυχαία. Δεν έγραφε απλώς ελληνικά, σκεφτόταν ελληνικά. Κι έτσι, όταν έπρεπε να αποδώσει μια εσωτερική διάθεση έντιμης επιμονής, μιας εσωτερικής ευγένειας που ωθεί τον πιστό να κάνει κάτι καλό, χρησιμοποίησε τη λέξη «φιλότιμον».

Η πρώτη φορά είναι στην Προς Ρωμαίους 15:20:
«οὕτως δὲ φιλοτιμοῦμαι εὐαγγελίζεσθαι οὐχ ὅπου ὠνομάσθη Χριστός, ἵνα μὴ ἐπ᾽ ἀλλότριον θεμέλιον οἰκοδομῶ.»
Ο Παύλος δηλώνει ότι «φιλοτιμείται» να μεταφέρει το Ευαγγέλιο εκεί όπου δεν έχει ακουστεί. Δεν πρόκειται για ματαιοδοξία, αλλά για ένα άγιο πάθος: να υπηρετήσει τον Χριστό με τιμή και αξιοπρέπεια. Το «φιλότιμο» εδώ είναι η ευγενής φιλοδοξία του αποστόλου, με βαθιά ταπεινότητα.

Η δεύτερη εμφάνιση είναι στη Β’ Κορινθίους 5:9:
«διὸ καὶ φιλοτιμούμεθα, εἴτε ἐνδημοῦντες εἴτε ἐκδημοῦντες, εὐάρεστοι αὐτῷ εἶναι.»
Εδώ το φιλότιμο έχει ακόμη βαθύτερο νόημα. Ο Παύλος δείχνει ότι είτε στη ζωή είτε μετά θάνατον, το κίνητρο του χριστιανού είναι να ευαρεστεί τον Θεό. Το φιλότιμο μετατρέπεται σε πνευματική εργασία. Δεν είναι κοινωνική υποχρέωση. Είναι προσευχή που γίνεται βίωμα.

Η τρίτη χρήση είναι στην Α΄ Θεσσαλονικείς 4:11:
«καὶ φιλοτιμεῖσθαι ἡσυχάζειν, καὶ πράσσειν τὰ ἴδια, καὶ ἐργάζεσθαι ταῖς χερσὶν ὑμῶν.»
Ο Παύλος προτρέπει τον πιστό να ζει με φιλότιμο. Να αγαπά την εργασία, τη σιωπή, την ταπείνωση. Εδώ το φιλότιμο δεν σημαίνει μόνο φιλόδοξη εντιμότητα, αλλά και το αίσθημα ευθύνης προς την κοινότητα και προς τον Θεό. Είναι η πνευματική αξιοπρέπεια που πηγάζει από την ορθόδοξη ζωή.

Στην Ορθόδοξη Παράδοση, αυτή η λέξη βρήκε πλήρη ανταπόκριση. Άγιοι όπως ο Πορφύριος, ο Παΐσιος και ο Ιάκωβος Τσαλίκης μιλούσαν για το φιλότιμο όχι σαν ηθική εντολή αλλά σαν φυσική έκφραση της αγάπης. Ένα «ντρέπομαι να μη δώσω όλο μου τον εαυτό στον Θεό».

Το φιλότιμο του Παύλου δεν είναι ιδεολογικό. Είναι υπαρξιακό. Είναι η εσωτερική φλόγα που οδηγεί τον χριστιανό να τιμήσει τον Θεό με πράξη, και όχι μόνο με λόγο.