Η αρχαία πόλη δίπλα στον Βόλο που την έχτισε βασιλιάς, την αγάπησαν αυτοκράτορες και την πολιορκούσαν πειρατές, Γότθοι και Καταλανοί
Ήταν λιμάνι, κάστρο, πρωτεύουσα και έδρα επισκόπου. Η Δημητριάδα, χτισμένη δίπλα στον σημερινό Βόλο, άντεξε επιθέσεις από Γότθους, πειρατές και Καταλανούς. Σήμερα, η αρχαία πόλη κοιμάται κάτω απ’ τα πόδια μας.
Η Δημητριάδα δεν ήταν μια απλή πόλη της αρχαιότητας. Ήταν το καμάρι των Μακεδόνων βασιλιάδων και η «πέδη» της Ελλάδας μαζί με την Κόρινθο και τη Χαλκίδα. Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής την έχτισε από το μηδέν, συγκεντρώνοντας ολόκληρες πόλεις στο στόμα του Παγασητικού για να δημιουργήσει ένα κέντρο δύναμης, εμπορίου και εξουσίας.
Ο Φίλιππος Ε’ της Μακεδονίας την αποκαλούσε στρατηγικό κλειδί της χώρας. Οι Ρωμαίοι την κατέλαβαν, οι Αιτωλοί την αιφνιδίασαν, οι Σελευκίδες την διεκδίκησαν, αλλά κανείς δεν κατάφερε να της αφαιρέσει τη γεωπολιτική της αξία. Αμφιλίμενη, ισχυρή και ανθεκτική, άντεξε όσο λίγες στα κύματα της Ιστορίας.
Η Δημητριάδα δεν είχε ένα, αλλά δύο λιμάνια. Στα Πευκάκια και στις Αλυκές, όπου σήμερα οι κάτοικοι κάνουν μπάνιο, τότε ξεφόρτωναν στόλοι, ξένοι έμποροι και βυζαντινοί στρατηλάτες. Ήταν η είσοδος στη Θεσσαλία και η έξοδος προς τις θάλασσες. Μια πόλη-λιμάνι που έπρεπε να την κρατάς, αν ήθελες να ελέγχεις την περιοχή.
Ο Κωνσταντίνος ο Μέγας την όρισε έδρα επισκόπου. Ο Ιουστινιανός την ξανατείχισε. Ο Προκόπιος περιέγραφε τους ανθρώπους της να κρύβονται από βαρβάρους γιατί δεν υπήρχε τίποτα να τους προστατεύσει. Μέχρι που ήρθαν οι Γότθοι, οι Ούννοι και οι Αγαρηνοί. Και ύστερα, οι Καταλανοί.
Η Δημητριάδα λεηλατήθηκε από πειρατές της Ταρσού, αντιστάθηκε στους Βουλγάρους, άντεξε σεισμούς, πανδημίες και επιδρομές. Για ένα διάστημα ανήκε στη Βυζαντινή Αυτοκράτειρα Ευφροσύνη, μετά στη Μαργαρίτα της Ουγγαρίας, κι έπειτα την κυβερνούσαν εναλλάξ οι Μελισσηνοί, οι Νοβέλ και οι κατακτητές της Καταλανικής Εταιρείας.
Το πιο συγκλονιστικό είναι πως, λίγο πριν πέσει στους Οθωμανούς το 1393, η πόλη είχε ήδη αρχίσει να εγκαταλείπεται για τον γειτονικό Βόλο. Σα να κουράστηκε. Σα να παρέδιδε τη σκυτάλη σιωπηλά. Κι όμως, σήμερα, κάτω από το χώμα, είναι ακόμα εκεί: με τείχη 11 χιλιομέτρων, βασιλικά ανάκτορα, ηρώα, νεκροπόλεις και ναούς.
Στα Πευκάκια υπάρχει ακόμη ο προϊστορικός οικισμός. Στις Αλυκές, αν περπατήσεις κοντά στο λόφο του Προφήτη Ηλία, περπατάς πάνω σε μια ιστορία που μετράει πάνω από 2.000 χρόνια και αντιστάθηκε σε βασιλιάδες, σεισμούς, και εισβολές. Εκεί ήταν κάποτε η Δημητριάδα.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
