Η χωριάτικη σαλάτα δεν είχε πάντα φέτα, η φέτα μπήκε για οικονομικούς λόγους
Η χωριάτικη σαλάτα που ξέρουμε σήμερα δεν ήταν πάντα έτσι!
Ζουμερές κατακόκκινες ντομάτες, τραγανά αγγούρια, λεπτές φέτες κρεμμυδιού, λαμπερές μαύρες ελιές, όλα λουσμένα με χρυσαφένιο ελαιόλαδο. Και φυσικά, από πάνω, η απόλυτη πρωταγωνίστρια: η φέτα. Ένα πηχτό, λευκό κομμάτι που σπάει με το πιρούνι και λιώνει στο στόμα, αφήνοντας μια αλμυρή, δροσερή αίσθηση. Αυτή είναι η εικόνα της απόλυτης ελληνικής χωριάτικης σαλάτας. Όμως, αν ταξιδέψουμε λίγες δεκαετίες πίσω, η εικόνα αυτή αλλάζει. Γιατί η φέτα, το υλικό που σήμερα θεωρούμε αδιαπραγμάτευτο, δεν ήταν πάντα εκεί. Και όταν προστέθηκε, ο λόγος δεν ήταν απλώς γευστικός – ήταν καθαρά οικονομικός.
Βρισκόμαστε στη δεκαετία του 1960. Ο ελληνικός τουρισμός αρχίζει να ανθεί, και οι ταβέρνες γεμίζουν με ξένους ταξιδιώτες που θέλουν να δοκιμάσουν την παραδοσιακή ελληνική κουζίνα. Στις πλατείες της Αθήνας, στα νησιά και στα χωριά, η χωριάτικη σαλάτα σερβίρεται όπως τη γνώριζαν οι παλιότεροι: ντομάτα, αγγούρι, κρεμμύδι, ελιές, ρίγανη και ελαιόλαδο. Η φέτα δεν ήταν μέρος του πιάτου. Ο λόγος; Ήταν ακριβή. Οι παλιότεροι τη συνόδευαν στο πλάι, σε ένα μικρό πιατάκι, και δεν ήταν πάντα δεδομένη στο τραπέζι.
Οι εστιάτορες, όμως, βρήκαν μια λύση που εξυπηρετούσε και αυτούς και τους πελάτες τους. Επειδή η κυβέρνηση είχε επιβάλει κρατικά ελεγχόμενες τιμές στις απλές σαλάτες, οι ταβέρνες δεν μπορούσαν να αυξήσουν την τιμή της κλασικής χωριάτικης. Έτσι, σκέφτηκαν ένα κόλπο: πρόσθεσαν μια γενναία φέτα από πάνω και παρουσίασαν το πιάτο ως κάτι νέο και πιο “πλούσιο”. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούσαν να το χρεώνουν περισσότερο, παρακάμπτοντας τον κρατικό έλεγχο στις τιμές. Έτσι γεννήθηκε η χωριάτικη σαλάτα όπως τη γνωρίζουμε σήμερα – όχι από κάποια μαγειρική επιφοίτηση, αλλά ως μια έξυπνη οικονομική στρατηγική.
Η προσθήκη της φέτας, όμως, δεν ήταν απλώς ένα κόλπο. Το αποτέλεσμα ήταν απολαυστικό. Η αλμύρα του τυριού έδεσε τέλεια με τη γλύκα της ντομάτας, το τραγανό αγγούρι και το ελαιόλαδο. Ο συνδυασμός ήταν τόσο πετυχημένος, που το πιάτο έγινε αμέσως αγαπημένο τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους ξένους. Σήμερα, δεν μπορούμε καν να φανταστούμε τη χωριάτικη χωρίς φέτα.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
